Categorieën
Preek

Talenwonder

Op deze Pinksterzondag preekte ik in de Petruskerk in Woerden over Handelingen 2.

‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ Als je die vraag gaat stellen, ben je op de goede weg. Het is een goede vraag. Misschien is het wel dé goede vraag. ‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ Wie deze vraag stelt, is hard op weg een gelovige te worden. Het christelijk geloof is het geloof van de nieuwsgierigheid. Het christelijk geloof is openminded. Een christen wil leren, ontdekken, begrijpen. Niet iedere christen ziet dat zo en ook niet elke christen draagt dit zo uit, maar het is wel zo. Geloven begint bij de vraag naar betekenis, het begint ermee dat je rekening houdt met de mogelijkheid dat er zoiets is als betekenis.

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren noemt dat het wonder van betekenis (het gelijknamige boekje ligt in de boekhandel). Van Tongeren noemt dat dingen betekenis hebben terecht een wonder. Wij kunnen niets anders dan betekenis zien, horen, voelen komen ruiken, kennen. Alles wat wij waarnemen heeft betekenis, niets is zomaar wat het is. Alles heeft betekenis en alles krijgt betekenis. Want die betekenis is er niet zonder ons. Wij mensen scheppen betekenis. Dat is het unieke van ons mens-zijn.

Het christelijk geloof staat daar veel meer open voor dan bijvoorbeeld ons 21e-eeuws secularisme. In de nadruk op dat er niets meer is dan de materie, dat een beetje persoonlijk geluk het hoogst haalbare is, is zij lang niet zo openminded als men ons wil doen geloven. Onze tijd is meer van: ze zullen wel dronken zijn. We vinden iets al gauw bezopen. We hebben al snel onze mening klaar, we zijn zo weinig nieuwsgierig. ‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ 

Als je wilt weten hoe de wereld in elkaar zit, wie je bent en waar het naartoe gaat, dan heb je meer aan het christelijk geloof dan aan welke andere filosofie of religie. Geloven is voor de nieuwsgierigen, ongeloof is de onwil of de onmacht om te denken.

‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ Waar vraagt deze goede vraag eigenlijk naar? Wat is het dit in ‘wat heeft dit toch te betekenen’? Dat dit is dit: ‘wij allen horen hen in onze eigen taal spreken over Gods grote daden.’ 

Dat is het grote wonder van Pinksteren, het talenwonder. Dat krijgt ook veruit de meeste aandacht. Er gebeuren drie dingen. Wind, vuur en de talen. 

Wind, dat wil zeggen dat wat er met Pinksteren komt, van buiten komt. Onze cultuur zegt: alle problemen komen van buiten, het is altijd een ander of de omstandigheden die het hebben gedaan en jij hebt het in je om die problemen te boven te komen. Het christelijk geloof zegt: het probleem zit bij mij en godzijdank komt er hulp van buiten, van boven om dat te overwinnen. Dat betekent die wind. Eén keer wordt ze genoemd.

Dan het vuur. In de Bijbel is het vuur een teken dat God er is. Denk maar aan de brandende braambos, het vuur boven op de berg Sinaï wanneer God een verbond sluit met zijn volk en de vuurkolom in de woestijn. Het bijzondere met Pinksteren is dat Gods vuur op ieder van hen komt. God is geen beangstigend vuur in de verte meer, Hij zet gewone mensen in vuur en vlam, Hij wil heel dichtbij ieder mens komen. Dat betekent het vuur. Eén keer wordt het genoemd.

Maar dan de talen. Vier keer valt dat woord in onze vertaling! Vers 4: ‘en allen werden vervuld van de heilige Geest en begonnen op luide toon te spreken in vreemde talen, zoals hun door de Geest werd ingegeven.’ Vers 6: ‘ze raakten geheel in verwarring omdat ieder de apostelen en de andere leerlingen in zijn eigen taal hoorde spreken.’ Vers 8 ‘Hoe kan het dan dat wij hen allemaal in onze eigen moedertaal horen?’ En vers 11: ‘…wij allen horen hen in onze eigen taal spreken over Gods grote daden.’ Het talenwonder is het wonder boven wonder. 

Gaat het hierbij om tongentaal? Die wonderlijke taal die gelovigen soms spreken? Volgens mij niet. Tongentaal is het voortbrengen van onverstaanbare klanken. Paulus benadrukt in de Eerste brief aan de Korintiërs dat er onderscheid is tussen het spreken van klanktaal en het uitleggen ervan. Hier, in Handelingen 2, is het wonder juist dat er niets hoeft te worden uitgelegd. De apostelen spreken geen klanktaal, maar gewoon verstaanbare taal, in elke mogelijke taal die men toen kende.

In elke mogelijke taal. En ze spreken over Gods grote daden. Gods grote daden, dat is in het Oude Testament een staande uitdrukking voor de bevrijding uit Egypte. God verlost uit de slavernij, uit het land van de angst. Hij maakt vrij. In het Nieuwe Testament vinden Gods grote daden hun vervulling in de weg van Jezus Messias, zijn leven, zijn dood, zijn opstanding. Dat is – we hoorden dat in de preek van Petrus – dé bevrijding, dé verlossing van ons mensen uit de macht van de dood. Dat is Gods grootste daad!

En wanneer dat bekend gemaakt wordt, voor de eerste keer, wanneer de christelijke boodschap in al zijn rijkdom en diepgang voor het eerst verkondigd wordt, dan gebeurt dat dus in alle talen! Dat is het wonder. Iedereen kan het horen.

‘Wat heeft dat te betekenen?’, vragen we opnieuw. Het betekent dat geen enkele taal voorrang heeft in het christelijk geloof. En de taal is de drager van de cultuur. Geen enkele cultuur blijkt beter geschikt voor de christelijke verkondiging. Geen enkel volk kan zich erop laten voorstaan dat zij het evangelie eerder hoorde. God spreekt alle talen. God spreekt Aramees. God spreekt Grieks. God spreekt Engels. God spreekt Nederlands. God spreekt Russisch. God spreekt Turks. God spreekt Arabisch. God spreekt Papiamento. 

Het christelijk geloof is de meest cultureel diverse religie die er ooit geweest is. Dat is ook waarom het christendom zo snel kon groeien. De Joodse God sprak toch het liefst Hebreeuws van de joden. En de Griekse goden en filosofie het Grieks en Latijn van de elite. En later sprak Allah enkel het Arabisch van de moslims. Maar de Vader van Jezus Christus spreekt alle talen. Dat is zo bijzonder: de Bijbel is in elke taal Gods Woord.

Wij horen wel eens lieden beweren dat zij opkomen voor de joods-christelijke traditie. Laat u niet door hen misleiden. Er is niet één joods-christelijke traditie. Er zijn talloze joods-christelijke tradities. ‘Parten, Meden en Elamieten, inwoners van Mesopotamië, Judea en Kappadocië, mensen uit Pontus en Asia, Frygië en Pamfylië, Egypte en de omgeving van Cyrene in Libië, en ook Joden uit Rome die zich hier gevestigd hebben, Joden en proselieten, mensen uit Kreta en Arabië…’

God spreekt alle talen. En misschien moeten we nog verder gaan: God spreekt gebarentaal. God spreekt lichaamstaal. God spreekt de taal van het ongeboren kind en de taal van de stervende. God spreekt de taal van het hart dat geen woorden meer heeft. God spreekt de taal van de stilte.

God spreekt alle talen. Houden wij daar rekening mee? Houden we dat voor mogelijk? Ook in de kerk, in de gemeente? Dat God alle talen spreekt, betekent ook dat Hij die talen spreekt die ik niet spreek. God spreekt de taal van de Bonder en de Lutheraan, van de katholiek en van de hervormde. Van de bevinding en van de vrijzinnigheid. God spreekt de taal van de kerk en van de wereld. 

God spreekt de taal van het aanbiedingslied en van het Kerklatijn. De taal van de migrantenkerk en de taal van de stijve gereformeerde. Hij spreekt de taal van Huub Oosterhuis en van Hanna Lam, van Hillsong en van de Geneefse Psalm.

Pinksteren is het feest van de hoop. Want waarop zouden we meer hopen dan dat wij elkaar verstaan? Dat we in onze kerk en in ons land en in de wereld een taal vinden, een taal krijgen die ons verenigt. Dat taal niet langer isoleert en eenzaam maakt, maar een geschenk om samen uit te pakken. Die hoop mogen wij koesteren, want God heeft ons die gemeenschappelijke taal gegeven. Nog altijd is de wereldkerk een teken van die hoop. Ontelbare, verschillende mensen worden in haar aan elkaar geschonken. Nog nooit in de geschiedenis van de mensheid was er ooit een beweging waar zoveel mensen bijhoorden. En wij hier in Woerden horen er ook bij, met onze taal, met onze cultuur.

‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ Wat een goede vraag! Hou die vraag vast.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s