Categorieën
Preek

Kinderen van God

Vandaag preekte ik over 1 Johannes 3:1-10. Een mooie én heftige tekst. Er werden ook twee kinderen van de gemeente gedoopt.

1Bedenk toch hoe groot de liefde is die de Vader ons heeft geschonken! Wij worden kinderen van God genoemd, en dat zijn we ook. Dat de wereld ons niet kent, komt doordat de wereld hem niet kent. 2Geliefde broeders en zusters, wij zijn nu al kinderen van God. Wat we zullen zijn is nog niet geopenbaard, maar we weten dat we aan hem gelijk zullen zijn wanneer hij zal verschijnen, want dan zien we hem zoals hij is. 3Ieder die dit vol vertrouwen van hem verwacht maakt zich rein, zoals ook Jezus rein is. 4Ieder die zondigt overtreedt Gods wet, want zondigen is Gods wet overtreden. 5U weet dat Jezus verschenen is om de zonden weg te nemen; er is in hem geen zonde. 6Ieder die in hem blijft, zondigt niet. Ieder die zondigt, heeft hem nooit gezien en kent hem niet.

7Kinderen, laat niemand u misleiden: wie rechtvaardig leeft is een rechtvaardige, zoals ook Jezus rechtvaardig is, 8en wie zondigt komt uit de duivel voort, want de duivel heeft vanaf het begin gezondigd. De Zoon van God is dan ook verschenen om de daden van de duivel teniet te doen. 9Wie uit God geboren is zondigt niet, want Gods zaad is blijvend in hem. Hij kán zelfs niet zondigen, want hij is uit God geboren. 10Hieraan is te zien wie kinderen van God en wie kinderen van de duivel zijn: wie niet rechtvaardig leeft, komt niet uit God voort. Hetzelfde geldt voor wie zijn broeder of zuster niet liefheeft.

Het thema van de preek is vandaag ‘Kinderen van God’. Onze lezing uit 1 Johannes 3 zegt daar drie dingen over. 1. Hoe zijn wij dat geworden? 2. Wat zal er van ons worden? En 3. Wat staat ons nu te doen? Waarvandaan? Waarnaartoe? Wat nu?

1 Hoe zijn wij kinderen van God geworden?

Hoe zijn wij kinderen van God geworden? Nu ja, hoe word je iemands kind? Je wordt geboren uit twee mensen. Hoe dat precies in zijn werk is gegaan kan vandaag de dag verschillen, maar dat is toch hoe het sinds mensenheugenis gaat. 1+1=3 of 4. Of, je kunt worden geadopteerd. Dat iemand korter of langer na je geboorte tegen je zegt: ‘Vanaf nu zal ik voor je zorgen als was je mijn eigen vlees en bloed.’

Geboorte of adoptie. Bij de kinderen van God gaat het om alle twee, tegelijkertijd. De overgang vanuit de wereld naar het kindschap van God, het geadopteerd worden door God, is zo’n radicale overgang dat je dat rustig een geboorte kunt noemen. Dan ga je pas echt leven, dan begint je leven pas echt.

Kinderen van God worden ‘uit God geboren’. Dat is hoe Johannes het ziet. Het komt niet uit jezelf. Het lijkt erop dat Johannes dit wil benadrukken. Alsof hij zijn lezers een hart onder de riem wil steken. Je bent een kind van God. Niet omdat jij dat wilt. Niet omdat jij dat verdiende. Niet omdat jij dat waarmaakt. Nee, je bent ‘uit God geboren’. God staat in voor zijn kinderen. Hij laat ze niet los. De band is onverbrekelijk.

Johannes schrijft: ‘Wie uit God geboren is zondigt niet, want Gods zaad is blijven in hem.’ (vers 9a) Op dat zondigen kom ik straks terug. Het gaat mij nu om het idee dat Gods zaad blijvend is in wie uit God geboren is. Dat moet je vrij letterlijk opvatten. In het denken van die tijd was het de man die een kind verwekte. Het werd uit zijn zaad geboren.

Het is biologisch natuurlijk niet juist. En qua genderverhoudingen is het op z’n minst ongelukkig. Maar het punt dat Johannes maakt heeft niets aan relevantie verloren. Wij zouden zeggen: Gods DNA zit in ons. Hij zit in onze genen. Je kunt God niet uit ons halen. Hij kan niet zomaar verdwijnen. 

Het betekent ook dat ons kind-van-God-zijn ons helemaal doortrekt. Het is niet een extraatje bij ons mens-zijn, iets wat erbij komt. Nee, het bepaalt ons hele zijn. ‘Wij worden kinderen van God genoemd, en wij zijn het ook!’ 

Dat is iets vreemds voor ons moderne mensen. Dat er iets is, iemand is die bepaalt wie wij zijn. Wij zijn gewend dat zelf te bepalen en we worden ook van alle kanten gestimuleerd om dat te doen. Maar de christelijke boodschap is een andere. Wie jij bent, bepaalt een ander, God. De doop is daar het teken van. De doop is het moment dat ons kind-van-God-zijn aan het licht komt. De doop is het moment dat God bepaalt wie wij zelf zijn.

2 Wat zal er van ons worden?

We weten nu waar onze oorsprong ligt. De vraag is nu wat er van ons terecht zal komen. Dat vraag je je toch geregeld af als ouder. Zeker als ze nog klein zijn en je werkelijk nog geen idee hebt. Je kunt als ouder liefdevolle verwachtingen koesteren. Of je hebt juist je angsten. 

Wat zal er van Gods kinderen terecht komen? Het antwoord op die vraag is: wij zullen aan God gelijk worden en Hem zien zoals Hij is. (vers 2) Dat klinkt ons een beetje vreemd in de oren, aan God gelijk worden. Er is toch een eindeloos verschil tussen God en mens? Is dat niet een van de diepste overtuigingen van het christelijk geloof? 

We moeten die drie dingen bij elkaar houden: kind zijn van God, lijken op God, en Hem zien zoals Hij is. Het zijn synoniemen die elkaar uitleggen. Wie lijken op hun ouders? Kinderen toch? En wie zien ouders zoals zij zijn, althans als het goed is? Kinderen.

Maar dat lijken op God en Hem zien zoals hij is, dat is nu nog niet. Ons kind-van-God-zijn is nog niet helemaal aan het licht gekomen, het is nog niet ‘geopenbaard’, schrijft Johannes. We zijn het en we zijn het nog niet. Het mooiste moet nog komen, zoiets. 

Waar Johannes precies aan denkt is niet duidelijk. Aan een leven na de dood, of aan een leven op een nieuwe aarde onder een nieuwe hemel. Hoe dan ook, het gaat Johannes erom dat een gezonde christelijke levensvisie een evenwicht weet te vinden tussen het nu al en het nog niet. Wij zijn nu kinderen van God en wij zullen het ooit zijn. Het is niet de bedoeling dat we al onze kaarten zitten op het nu en ook niet dat we al onze kaarten zetten op het ooit. 

Johannes ziet dat zijn broeders en zusters zomaar kunnen doorslaan naar een kant. En dat overkomt ons christenen nog. Of helemaal in het nu, alsof het koninkrijk van God er nu al helemaal zou zijn. Of helemaal in de toekomst, alsof het hier en nu er niet toe doet. Geen van beide is waar. Johannes spoort ons aan beide ballen in de lucht te houden: je bent nu een kind van God en eens zul je het zijn. Dan lijken we niet een beetje op God, zo van ‘als je het weet dan zie je het’. Nee, dan lijken we sprekend op Hem. En dan zien we Hem zoals Hij is, een volledig vertrouwd zijn met elkaar.

3 En nu?

Tenslotte, als wij kinderen van God zijn, en het ooit zullen worden, wat staat ons dan nu te doen?

Johannes schrijft wat we vooral niet moeten doen: zondigen. Het zijn stevige teksten. Wat een retoriek! ‘Ieder die in hem blijft, zondigt niet. Ieder die zondigt, heeft hem nooit gezien en kent hem niet.’ (vers 6) ‘…en wie zondigt, komt uit de duivel voort…’ (vers 8) En het vers wat ik eerder al citeerde: ‘Wie uit God geboren is, zondigt niet, want Gods zaad is blijvend in hem. Hij kán zelfs niet zondigen, want hij is uit God geboren.’ (vers 9)

Johannes heeft te maken met christenen die zeggen dat het niet uitmaakt wat je doet. Dat als je een kind van God bent je alles mag. En er zijn verhalen bekend uit die tijd dat ze ook alles deden. Ik heb de indruk dat Johannes van de weeromstuit helemaal aan de andere kant van de boot gaat hangen om de boel een beetje in evenwicht te krijgen. Dat christenen wel degelijk zondigen stelt Johannes in hoofdstuk 1 en 2 zelf ook al vast.

Ik ben dus geneigd de uitspraken van Johannes wat te nuanceren. Een kind van God zondigt zo min mogelijk. Als je maar enigszins de kans hebt, laat je het. ‘Dat doe je gewoon niet.’ 

Zonde is volgens Johannes ‘Gods wet overtreden’ (vers 4). En Gods wet is de wet van de liefde. Heb God lief boven alles en je naaste als jezelf (zie ook vers 10). Zondigen tegen de wet van de liefde is andere goden dienen door ze macht te geven over je en het is je hart afsluiten voor je naaste.

Dat doen wij niet, zegt Johannes. Dat er af en toe iets misgaat, daar is vergeving voor. Voor wat verder gaat dan dat helpt alleen bekering. Je bent immers een kind van God, je weet waar je vandaan komt en waar je naar op weg bent. Leef ook zo! Blijf zo leven! ‘Wij worden kinderen van God genoemd, en dat zijn wij ook!’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s