Categorieën
Preek

Onreine geesten

Vandaag preekte ik in de Woerdense Petruskerk over Marcus 1:21-28, over Jezus in de synagoge van Kafarnaum. Er is daar een mens met een onreine geest. Kunnen wij ons daar iets bij voorstellen? Misschien wel meer dan wij willen weten.

Waar Jezus komt, daar ontstaat tegenstand. Het Evangelie volgens Marcus is 20 verzen onderweg en dan begint het al. Jezus gaat op de sabbat naar de synagoge en hij mag de preek houden. En de mensen horen een preek zoals ze die nog nooit gehoord hebben. 

Jezus preekt ‘met gezag’. Gezag, dat wil niet zeggen dat hij autoritair, uit de hoogte spreekt, nee, het betekent dat Jezus’ woorden samenvallen met wie Hij is. Wat Jezus zegt, dat is ook wat hij is. Wij noemen dat tegenwoordig authenticiteit.

Je voelt aan alles dat wat Jezus zegt ook helemaal waar is voor hemzelf. In zijn uitleg van de Bijbel hoor je dat Hij die woorden van binnenuit begrijpt. En in wat Hij zegt over God, hoor je dat hij God echt kent. En het is ook nog eens zo, dat wij als hoorders het gevoel hebben dat Jezus ook ons kent. In Hem komt eigenlijk alles bij elkaar.

En dat valt op. Zo horen ze het normaal gesproken niet in de synagoge van Kafarnaüm. Normaal gesproken zijn er de Schriftgeleerden. En die zeggen misschien niet veel anders, maar het klinkt wel totaal anders. Bij hen is er altijd ruimte tussen wat ze zeggen een wie ze zijn. In hun woorden hoor je altijd terug dat God voor hen ook een vreemde is. En je houdt altijd het gevoel: ken je mij nou, begrijp je me nou eigenlijk wel?

Waar Jezus komt, daar gaan dit soort verschillen opvallen en daar ontstaat tegenstand. Later zal de tegenstand van de Schriftgeleerden tot een climax komen. Zij zullen een belangrijke rol spelen in het proces dat leidt tot Jezus dood. Maar dat komt later, dat sluimert hier nog, als een veenbrand. De Schriftgeleerden gaan niet meteen in de aanval, daar zijn ze veel te keurig voor. Zij zijn de mensen die deugen, de elite. Zij weten te wachten, om dan met dodelijke precisie toe te slaan.

Hier in de synagoge in Kafarnaüm het is ook het acute verzet aanwezig. Een mens met een onreine geest. Hij kan niet wachten, hij gaat meteen in de aanval. Wat is dat ‘een mens met een onreine geest’? We zouden kunnen proberen uit te zoeken wat Marcus daarmee bedoeld heeft. Welk ziektebeeld stond hem voor ogen? We zouden kunnen veronderstellen dat deze mens psychisch ziek is en dat Marcus dat in de denkwereld van zijn tijd dat ziet als een onreine geest die in deze man woont. 

Maar ik vraag me af op me doen of ons dat dichter bij het begrijpen van dit gedeelte brengt. Laten we het nu eens gewoon nemen zoals het er staat. Een onreine geest. Kennelijk kun je als mens een onreine geest hebben. Kennelijk kun je als mens verontreinigd raken, dat zich op een gegeven moment zoveel rotzooi in je geest heeft opgehoopt, dat je geen ruimte meer hebt voor andere dingen.

Je kunt jezelf verontreinigen. Als je maar vaak genoeg hoort dat de verkiezingen gestolen zijn, als je president dat zegt, als je predikant dat zegt, als de media dat voortdurend tegen je zeggen, dan bestorm je op een gegeven moment het Capitool. Of in ons eigen land: als je maar vaak genoeg tegen elkaar zegt dat de hoge heren in Den Haag niet deugen en dat het allemaal een grote samenzwering is om ons eronder te houden, dan sta je op een gegeven moment midden in een pandemie te demonstreren. Als je maar vaak genoeg hoort dat de hele wereld tegen je is, dan word je vanzelf een relschopper. Onreine geesten.

Maar het zit misschien nog wel dieper. Als je maar vaak genoeg hoort dat het sneller moet, beter, mooier, rijker, succesvoller, dat willen kunnen is, niet omdat het moet, maar omdat het kan, dan word je vanzelf ontevreden, ongelukkig, onrein. Als je maar vaak genoeg tegen elkaar zegt dat het geloviger moet in de kerk, geestelijker, enthousiaster…

Er zijn heel wat onreine geesten, er is heel wat wat onze geest onrein maakt. ‘Wat hebben wij met jou te maken?’ Wat is er tussen ons en jou? Ja, dat is de vraag van een onreine geest. Wat heb ik met jou te maken? Een onreine geest schept afstand tussen mensen. Een onreine geest maakt ons dus ook ten diepste eenzaam. De ander is een bedreiging. We zien die geest van verdeeldheid in onze wereld, in ons land en soms ook in de kerk. Wat heb ik met jou te maken?

‘Wat heb ik met jou te maken?’ vraagt de onreine geest en Jezus. Het antwoord is dat Jezus  en onreine geesten inderdaad niets met elkaar te maken hebben. ‘Ben je gekomen om ons te vernietigen?’ Ja, inderdaad Jezus is gekomen om deze onreine geest te vernietigen. Er is helemaal niets tussen hem en de onreinheid. Ze zijn als water en vuur, als licht en duister, er is geen enkel raakvlak tussen Jezus in de onreinheid. Hij is gekomen om de gekte te vernietigen. De gekte in de wereld, de gekte in onze kop. Waar Jezus is daar is orde, daar is rust, daar is verstand, daar is wijsheid, daar is wetenschap, daar is vrede.

De onreine geest doet nog een ultieme poging. ‘Ik weet wel wie je bent, de heilige van God.’ Hij probeert greep te krijgen op Jezus, hem op zijn plek te zetten, hem op te sluiten in een definitie , hem onschadelijk te maken, op afstand te houden. Maar Jezus moet er niets van weten. ‘Jezus sprak hem streng toe en zei: ‘Zwijg en ga uit hem weg!’’. Letterlijk staat er zoiets als ‘Jezus schold hem uit zegt: Houd je bek, d’r uit!’’ Jezus gaat niet in gesprek, geen dialoog, geen kopje thee. Met onreinheid moet je niet spotten, met onreinheid moet je geen compromissen sluiten, met onreinheid moet je korte metten maken. Met mensen moet je medelijden hebben ja, maar de rotzooi waarmee ze zichzelf vullen, daar moet je niet in meegaan. D’r uit! 

De onreine geest maakt groot misbaar als hij de man verlaat. Het is het misbaar van iemand die weet dat hij verloren heeft. We kennen dat wel. Hoe het met die mens verder ging, vermeldt Marcus niet. Een vreemde opluchting zal zich meester hebben gemaakt van hem. Ik kwam weer ruimte in zijn hoofd en in zijn hart voor anderen, voor rust een vrede. Deze man kon weer luisteren, dat vooral denk ik. Dat gebeurt er met je als Jezus komt en je verlost van de gekte, dan komt er ruimte voor rust een weloverwogen beslissingen, voor orde en feiten, voor verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en voor een ander.

Als Jezus in ons midden komt, wij naar zijn woorden luisteren, dan zien en horen wij dat zijn woord waar is, omdat hij zelf de waarheid is en dan zullen alle leugen en drukte moeten verdwijnen. De mensen in Galilea verbazen zich. Verbazing is in het Marcus evangelie het voorstadium van geloof. En dat is al heel wat, dat je je kunt verbazen, dan ben je in ieder geval geraakt. Verbaas jij je nog? Verbazen wij ons nog? Of zijn we cynisch geworden? Pas op, voor we het weten hebben we een onreine geest. Laten we God bidden of Hij ons wil vullen met zijn Geest. ‘Een geest van wijsheid en inzicht kom maar een geest van kracht en verstandig beleid lijst van kennis en eerbied voor de Heer.’ Jesaja 11:1-2). Daar knappen we van op. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s