Categorieën
Preek

Gezaaid

In mijn gemeente in Woerden gedenken we op de laatste zondag van het kerkelijk jaar de gemeenteleden die in het afgelopen jaar overleden zijn. Ik hield onderstaande preek over 1 Korintiërs 15:35-49.

Na de vele woorden die deze dienst al geklonken hebben, zou ik nu ook nog veel woorden kunnen weiden aan wat Paulus in 1 Korintiërs 15 zegt over de opstanding van de doden. Het is een bijzonder rijke en gelaagde tekst waar ontzettend veel uit te halen valt. 

Ik wil het echter kort houden. Deze dienst vraagt mentaal en emotioneel al zo veel van ons. Ik zal één onderdeel van wat Paulus betoogt naar voren halen en vooral focussen op wat dat voor ons betekent.

Wat Paulus volgens mij vooral wil zeggen is dit: bij de opstanding van de doden kun je je best wat voorstellen. Het is niet nodig om in het aangezicht van de dood daar over te zwijgen.

Er zijn verschillende redenen om juist wel te zwijgen. Allereerst natuurlijk ons verdriet. De pijn die verdriet doet, het besef iemand definitief kwijt te zijn, elkaar verliezen, dat wat jullie samen hadden bestaat niet meer. Als we daar bij stilstaan, kunnen we ook stil vallen. Ten tweede zit ons verstand ons in de weg. Ook al geloven velen, ook buiten de kerk, in een leven na de dood, de opstanding van de doden is niet iets wat past in onze materialistische kijk op de werkelijkheid. En ook al zeggen we het de geloofsbelijdenis na – ‘de wederopstanding des vlezes’ – dan nog blijft het op afstand en onvoorstelbaar.

Op dat laatste reageert Paulus. Hij zegt: hoezo onvoorstelbaar? Zegt dat iets over de opstanding van de doden? Of zegt dat iets over ons voorstellingsvermogen, of liever gezegd, ons gebrek daaraan? ‘Dwaas die u bent’, zegt hij. Dat ‘dwaas’ klinkt erg onaardig, en niet bijster pastoraal. Maar het woord dat Paulus gebruikt, betekent ‘zonder inzicht’. Een dwaas dat is iemand die het totaalplaatje niet overziet. En Paulus wil niet dat wij ons blindstaren op de dood. Hij wil dat we breder kijken, meer zien, overzicht krijgen.

En het overzicht krijgen wij als wij onder ogen zien wat onze sterfelijkheid betekent. Hoe het komt dat wij sterfelijk zijn. Waarom wij eindige mensen zijn.

Om iets te begrijpen van ons einde moeten we kijken naar… het begin. Paulus neemt ons mee naar de schepping, hij leest met ons het lied van het begin uit Genesis 1. Daar wordt iets over ons gezegd wat ons verder kan helpen.

Het lied van ‘In den beginne…’ verhaalt van 7 dagen. Die zeven dagen vallen uiteen in twee keer drie dagen waarop God schept, gevolgd door een zevende dag waarop God rust. Die twee keer drie dagen horen bij elkaar. Eén en vier, twee en vijf, drie en zes.

Op de eerste dag scheidt God het licht van het duister. En op de vierde dag schept Hij de hemellichamen die daarbij horen. 

Op de tweede dag scheidt God de wateren. Er ontstaat zo ruimte tussen het water beneden en het water boven. En op dag vijf schept Hij dan de vogels in de lucht en de vissen in de zee.

Op de derde dag scheidt God het water en het land, en op het land beginnen dan allerlei ‘zaadvormende planten’ te groeien, ‘en allerlei bomen die vrucht dragen met zaad erin’ (Genesis 1:11). En op dag zes schept Hij dan de dieren en ook de mens die leven op de aarde.

Wij mensen van dag zes horen dus bij dag drie. Wij mensen horen dus bij de aarde waarop het jonge groen ontluikt en vrucht begint te dragen. En daarom zegt Paulus: wij zijn mensen van de aarde. Niet alleen in de zin dat wij leven van wat de aarde voortbrengt, nee het gaat veel verder, wij zelf lijken op de planten en de bomen, op wat op aarde leeft. Ons leven lijkt op hun leven. Zoals zij bestaan zo bestaan wij. En zoals planten leven van gezaaid worden en vrucht dragen, zó leven wij: gezaaid worden en vrucht dragen. Zoals planten en bomen alleen leven door in de aarde gezaaid te worden, zo zullen ook wij leven door gezaaid worden. Alleen als ons leven gezaaid wordt, kan ons leven vrucht dragen.

Als je het zo bekijkt dan is onze sterfelijkheid onderdeel van ons leven. Het hoort bij mens-zijn, bij ons bestaan. Natuurlijk zegt de Bijbel ook dat wij niet geschapen zijn om te sterven, en dat de dood een bijwerking van de zonde is, maar hier zegt Paulus toch ook dat sterflijkheid helemaal bij ons hoort. ‘Als het graan niet in de aarde valt, blijft het zonder vruchten.’ 

Als wij zo naar onze sterfelijkheid kijken dan is ook onze opstanding voorstelbaar. Zoals een zaad verborgen in de grond verandert in een plant, zo is ook onze opstanding een transformatie. Iets nieuws waarin wij toch helemaal onszelf zijn. Zoals sterfelijkheid hoort bij de menselijke conditie, zo zijn wij ook gemaakt om op te staan.

Ik vind dat zo troostend. Geconfronteerd met sterfelijkheid, mijn eigen sterfelijkheid ook, mag ik dat zien als deel van een veranderingsproces, als stap op weg naar iets nieuws. Wie geconfronteerd wordt met teruggang en afnemende krachten, door ziekte of ouderdom, mag weten dat het stappen zijn op weg naar een nieuw bestaan. Het hoort erbij. Sterker nog: alleen zo komt het goed. 

Laat je zaaien. Wees een zaad. Durf mens te zijn zoals God het heeft bedoeld. Eindig en kwetsbaar. ‘Een naakte korrel’, zegt Paulus. Dat zijn we. Maar er schuilt in ons een geweldige kiemkracht. In ons einde ligt het begin.

Jezus Christus heeft zo geleefd en is zo gestorven. Hij liet zich zaaien in de akker van deze wereld. Hij ging onze weg. In vertrouwen, in geloof. Het beeld van de graankorrel stond ook hem voor ogen. Als het graan niet in de aarde valt, blijft het zonder vruchten.’ 

En wat heeft Hij vrucht gedragen! Tot op vandaag. Tot hier en nu waar wij leven door zijn Geest.

Zo laten wij ook onze geliefde doden los. Zij zijn ons voorgegaan in dat proces van verandering. Zij gingen de weg van alles vlees. Maar wij weten dat die weg niet doodloopt. God heeft ook hen zo gemaakt dat in het einde een nieuw begin is. Zo is het vanaf het begin geweest. Zo zal het altijd zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s