Categorieën
Preek

Waar is dat feestje?

Vandaag stond Matteüs 22:1-14 op het leesrooster. Een gelijkenis. Ik begon mijn preek met een eigentijdse gelijkenis.

Er was eens een belangrijk man, een dienaar van de koning. En deze man gaf een bruiloftsfeest, want hij ging trouwen. En hij nodigde al zijn familie en vrienden uit en ze kwamen op zijn feest. Het was een vrolijk feest, de mensen lachte, ze omhelsde elkaar en sloegen elkaar op de schouders. 

Dat laatste mocht eigenlijk niet, want er was een besmettelijk virus onder in het land. De dienaar had het zelf helpen verbieden. Maar ja, dit was zijn eigen feestje.

Een paar weken later hoorde de dienaar dat er plekken waren waar honderden mensen bij elkaar waren om God te dienen. Net als de meeste mensen vond die minister het maar raar dat die mensen dat deden. Want godsdienst was iets van vroeger volgens de mensen in dat land. 

Opeens waren er gefrustreerde Twitteraars die riepen: waarom mogen die mensen eigenlijk met zoveel bij elkaar komen? En er waren journalisten die dat gingen napraten. En er waren politici die dat prompt ook maar deden. Er was bijna niemand die begrip durfde te hebben voor die mensen en hun God, want niemand wilde als achterlijk te boek staan.

De minister ondertussen wilde graag stoer voor de dag komen, iets wat hem al vaker niet was gelukt, en hij verbood die vreemde gelovige mensen om met meer dan 30 bij elkaar te zijn…

Wat maakt een verhaal tot een goed verhaal? Een goed verhaal pakt je. Het grijpt je bij je kladden, zeggen we dan. En het beste zijn verhalen die onschuldig beginnen, die je nietsvermoedend begint te lezen, die je inpalmen en dan opeens confronteren met jezelf. Dat het je in een flits helder wordt: dit gaat over mij, over ons.

Het is met de gelijkenis die we uit Matteüs hebben gelezen niet anders. De eerste lezers van het evangelie zal het zo vergaan zijn. Laten we ons in hen verplaatsen. Laten we ons eens voorstellen dat wij zo tegen het einde van de eerste eeuw dit nieuwe boek van Matteüs in handen krijgen. 

‘Het is met het koninkrijk van de hemel als met een koning die een bruiloftsfeest gaf voor zijn zoon.’ Een koninklijke bruiloft spreekt tot de verbeelding. Toen en nu. Een geweldig feest, glitter en glamour, iedereen die wat voorstelt in het Koninkrijk zal aanwezig zijn en het volk zal er zich aan vergapen. Maar dan de verrassing: ze willen niet komen. Hoe bestaat het?! En nog eens worden ze uitgenodigd. Die koning gaat wel ver. 

En dan loopt het uit de hand in het verhaal. De dienaren van de koning worden mishandeld en zelfs gedood. Wat gebeurt hier toch? Kijk, dat je een uitnodiging van de koning afslaat is al onbegrijpelijk, maar degene die die uitnodiging komt brengen mishandelen en vermoorden dat is bizar. Al lezend bekruipt ons het gevoel dat er iets vreemds aan de hand is in dit verhaal. Dit is geen gewone bruiloft en geen gewone koning.

En dan horen we hoe die koning reageert. Hij stuurt zijn troepen en brand de stad plat. En dat doet die lezers aan het begin van de eerste eeuw ergens aan denken. Een stad in brand. Dat hebben ze nog niet zo lang geleden meegemaakt. De Romeinse legioenen kwamen om een einde maken aan de joodse opstand en brandden Jeruzalem inclusief de tempel plat.

Opeens beseffen ze waar dit verhaal over het koninklijk bruiloftsfeest over gaat. Het gaat over Jeruzalem, over henzelf. Het gaat over het verzet van de religieuze elite tegen Jezus, want hij werd mishandeld en gedood toen hij een ultieme poging deed hen tot God te brengen. Hij was het die komt zeggen: kom dan, want alle dingen zijn nu gereed. Maar ze wilden niet. 

En nu ligt Jeruzalem in puin. En de ooit zo trotse tempel, symbool van Gods unieke aanwezigheid, er resten slecht zwartgeblakerde puinhopen. En er is ook niets meer over van die ooit zo trotse een machtige Schriftgeleerden en hogepriesters. Een rijkdom is verdampt en hun invloed voltooid verleden tijd.

En dan begrijpen die eerste lezers van het Matteüsevangelie ook dat het vervolg van de gelijkenis over hen gaat, over die nieuwe gemeenschap die ontstaan is rondom Jezus Christus. Die nieuwe gemeenschap die wel naar het bruiloftsfeest van de Koningszoon wilde komen. Ze zijn geroepen van de wegen en de kruispunten. Zij waren niet de rich and famous. Zij waren niet religieuze elite. Zij waren maar gewone mensen. En toch mochten zij bij Jezus Christus horen. Ze hebben zijn stem gehoord en ze hebben geluisterd. Ze zijn gekomen en het was feest.

Paulus verwoordt dat zo: ‘Onder u waren er niet veel die naar menselijke maatstaf wijs waren, niet veel die machtig waren, niet veel die van voorname afkomst waren. Maar … wat in de ogen van de wereld onbeduidend is en wordt veracht, wat niets is, heeft God uitgekozen om wat wél iets is teniet te doen.’ (1 Korintiërs 1:26-28)

Ze zijn gekomen en het was feest. En dan heeft hij Matteüs alles klaargezet voor de clou van zijn verhaal. Want die eerste lezers zullen wel gedacht hebben dat het verhaal nu uit is. ‘En ze leefden nog lang en gelukkig…’ Ze zullen gedacht hebben: Inderdaad, zij wilde niet, maar wij wel. Mooi verhaal, gebaseerd op waargebeurde feiten. 

Maar dan, als zijn lezers niet meer op mijn hoede zijn, dan komt Matteüs met zijn eigenlijke boodschap. Nu komt de clou. De punchline, want het zal ze getroffen hebben als een linkse directe. Die feestganger zonder feestkleed belichaamt de optie dat je er wel bij hoort, maar toch ook weer niet. Dat kan dus ook: dat je aanligt aan het feestmaal, maar toch geen feestganger bent. Gast aan de tafel van de koning, maar uiteindelijk een vreemde voor hem.

De gelijkenis schetst de beklemmende mogelijkheid dat je aanwezig bent in de christelijke gemeenschap, maar dat je er toch geen deel van uitmaakt. Dat je avondmaal viert, maar daar eigenlijk niet thuishoort. Dat kan dus. En wie zo niet even twijfelen aan zichzelf als je die mogelijkheid tot je door laat dringen?

Matteüs grijpt zijn lezers bij de kladden. Waar ze dachten dat het ging over wij tegenover zij, werpt het slot van de gelijkenis terug op henzelf. En dat doet deze gelijkenis nu nog. Heb ík mijn feestkleed aan? Of ben ik die ene zonder? Velen zijn geroepen, weinigen uitverkoren. Dat was en is de ervaring van de gemeente. Maar het is niet goed voor ons te denken dat wij het dan bij voorbaat zijn. Matteüs houdt zijn gemeente en ons bij de les.

Er staat niet bij waarom de man op de bruiloft geen bruiloftskleren draagt. Misschien is dat ook niet het meest interessant. Het gaat erom dat wanneer je op een bruiloft geen passende kleren draagt, je eigenlijk doet alsof de bruiloft geen feest is. Maar wie zijn bruiloftskleed wél aantrekt, erkent juist dat de bruiloft een feest is.

De bruiloft staat symbool voor het samenkomen van God en de mensen. Dat samenkomen wat in Jezus Christus werkelijkheid is geworden. De bruiloftsgasten vormen de gemeente rondom die werkelijkheid. Feestkleding aandoen is erkennen dat die werkelijkheid een feest is. Dat we ondanks alles, ondanks tegenslagen en teleurstellingen die ook bij het leven van de gemeente horen, dat we ondanks alles we iets te vieren hebben. Dat de vreugde altijd meer en groter is en dieper gaat. Een lang gezicht past niet bij het evangelie. Het christelijk geloof is een feestelijk geloof. God wil bij ons zijn! Laat niets je het zicht op die blijde boodschap ontnemen. 

Doe je feestkleed aan. Paulus noemt dat het aandoen van de nieuwe mens. En hij schrijft daarover: ‘Leg daarom de leugen af en spreek de waarheid tegen elkaar, want wij zijn elkaars ledematen. Als u boos wordt, zondig dan niet: laat de zon niet ondergaan over uw boosheid, geef de duivel geen kans. … Laat geen vuile taal over uw lippen komen, maar alleen goede en waar nodig opbouwende woorden, die goeddoen aan wie ze hoort.’ (Efeziërs 4:24-27)

Laat dat ons feestkleed zijn. Goede woorden. Ware woorden. Vriendelijke woorden. Wie zich daar in kleed, zal het merken dat geloven een feest is. ‘Waar is dat feestje?’ Inderdaad.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s