Categorieën
Preek

Eenheid

Vandaag werd ik (eindelijk) officieel verbonden aan de Hervormde Gemeente Woerden. Ik preekte over eenheid en we lazen Efeziërs 4 vers 1 tot en met 6.

Efeziërs 4:1-6
1Ik, die gevangenzit omwille van de Heer, vraag u dan ook dringend de weg te gaan die past bij de roeping die u hebt ontvangen: 2wees steeds bescheiden, zachtmoedig en geduldig, en verdraag elkaar uit liefde. 3Span u in om door de samenbindende kracht van de vrede de eenheid te bewaren die de Geest u geeft: 4één lichaam en één geest, zoals u één hoop hebt op grond van uw roeping, 5één Heer, één geloof, één doop, 6één God en Vader van allen, die boven allen, door allen en in allen is.

Ook al ben ik vorige week al een keer in jullie midden voorgegaan, en ook al is dit alweer de tweede poging, een eerste preek in een nieuwe gemeente kan zomaar bezwijken onder het gewicht van de vele verwachtingen. 

Zeker nu ik voor de derde keer opnieuw begin in een gemeente ben ik mij daar bewust van. In veel opzichten maken de ervaringen die ik in Alkmaar in Barendrecht opdeed mijn start hier makkelijker, maar niet als het gaat om het besef dat de komst van een nieuwe predikant verschillende en soms ook tegenstrijdige verwachtingen oproept. Wat gaat hij doen voor onze jongeren? Is hij er ook voor ons ouderen? Of: welke theologie brengt hij mee? En een ander hoopt juist dat hij het niet moeilijker maakt dan het is.

En dan dus beginnen met zo’n stukje Paulus… Lange zinnen, veel woorden en begrippen. Niet echt een tekst, dacht ik bij de voorbereiding meermalen, om een gemêleerd gehoor mee voor je te winnen. En de tekst is zo’n klassieker dat je er eigenlijk altijd teveel en te weinig over zegt. 

Toch heb ik voor Paulus gekozen. Want, wat zeggen we tegen elkaar als iemand twijfel uitspreekt over wat hem of haar te doen staat? Blijf dicht bij jezelf. Doe je ding. En mijn ding is: proberen er iets van te begrijpen. Proberen iets te begrijpen van wat er staat geschreven, omdat ik dan ook altijd mezelf en de wereld waarin ik leef beter begrijp. 

Ik houd altijd voor ogen dat Paulus een concreet mens was, net zo concreet als jij en ik. Ik probeer het gewoon voor me te zien. Paulus schrijft geen heilige Schrift. Hij dicteert brieven. Hij kan zelf wel een beetje schrijven, maar langere brieven laat hij door anderen opschrijven. Ik zie dus iemand zitten aan een tafeltje met papyrus en een griffel, driftig schrijvend en op de achtergrond loopt Paulus heen en weer en formuleert zijn zinnen. Soms stopt hij even en begint hij opnieuw en soms lijkt het wel alsof er bij elke stap een nieuw zindeel komt en stap voor stap rijgen zich de gedachten aaneen.

Meer dan eens speelt dit zich af in een gevangenis. Als Paulus weer eens is vastgezet vanwege zijn passie voor Jezus. Ook het gedeelte wat hij hebben gelezen is in een gevangeniscel uit zijn mond gerold. Rome lijkt het meest waarschijnlijk. ‘Ik, die gevangen zit omwille van de Heer…’ zo begint onze lezing. Eigenlijk staat er: ‘Ik, de gevangene in de Heer…’ Paulus zegt het dubbelzinnig, met humor. Ja, ik zit gevangenen vanwege mijn woorden over Jezus, maar eigenlijk is het andersom: de Heer heeft mij gevangen. Hij kwam in mijn leven en ik kon geen kant meer op. Levenslang heb ik, en van harte, wil Paulus maar zeggen!

En in die gevangenis schrijft Paulus aan de Efeziërs. Althans, de brief lijkt meer bedoeld als rondzendbrief. De gemeente in Efeze moet hem na hem gelezen te hebben doorsturen naar andere kerken in de buurt. Paulus kent de mensen in Efeze wel, maar niet van die gemeenten in de buurt. Ik moest daarbij ook aan onze situatie denken. Door de corona kennen wij elkaar ook nog minder goed dan wij zouden willen. Zoals Paulus de geadresseerden van zijn brief kent ‘van horen zeggen’, zo kennen ook wij elkaar. Toch heeft Paulus genoeg te schrijven. Ik ben Paulus niet, maar ook ik heb goede moed dat wij genoeg te delen hebben met elkaar.

Paulus dicteert een brief die bestaat uit twee delen. In het eerste deel vat Paulus zijn verkondiging samen. In verbondenheid met Jezus Christus vindt een mens redding. Wie of wat je ook bent, waar je ook vandaan komt, waar je ook naar op weg bent. In het tweede deel gaat Paulus in op de vraag wat dat betekent voor je manier van leven. En daar zijn we begonnen met lezen. Op dat moment voegen wij ons in de gevangeniscel en luisteren mee naar Paulus zegt.

‘Ik vraag jullie dringend…’ Het woord dat hier gebruikt wordt, heeft een dubbele betekenis. Het betekent zowel vermanen als troosten, zowel indringend waarschuwen als geruststellen. Dat het Grieks daar één woord voor heeft, zegt niet dat het Grieks een arme taal is, het zegt dat vermanen en troosten voor ons twee dingen niet samengaan. Wij worden niet graag vermaand, maar wel graag getroost. Vraag dat maar aan hen die beleid maken deze coronatijd!

Wij voelen troost als zelfbevestiging en vermaning als kritiek op onszelf. Maar de apostel roept ons tot onze bestemming! Hij neemt ons meer dan serieus. Wij kunnen zoveel meer zijn. Vergeleken daarbij is de meeste troost een laf schouderklopje en de meeste vermaning zinloos advies. Jij hebt meer in je en zo spreek ik je aan.

Ik vraag jullie dringend ‘…de weg te gaan die past bij je roeping…’ Je zou kunnen denken aan een ouderwetse weegschaal. Op de ene schaal ligt onze roeping en op de andere schaal ons leven.

Wat is dan die roeping? Voor mij zit hier de verrassing van onze Schriftlezing. Wat is nu het eerste dat Paulus zal zeggen als het gaat om onze roeping? Wat is nu het belangrijkste wat een christen doet? Waar zou de prioriteit moeten liggen in ons leven? 

Je zou verschillende dingen kunnen bedenken. Bijvoorbeeld dat we moeten investeren in onze relatie met Jezus Christus, hij is immers onze redding. Je zou ook kunnen denken aan het hebben van eerbied voor God. Of je zoekt het meer in de ethiek. In andere brieven schroomt Paulus niet allerlei kwesties aan te snijden.

Maar niets van dat al in onze Schriftlezing. Als Paulus beschrijft wat onze roeping is, wat er op die weegschaal ligt, wat het allerbelangrijkste is, waar het op aankomt, dan heeft hij het over… eenheid. Eenheid, met dat woord kun je vers twee en drie samenvatten. Bescheiden, zacht, geduldig, verdraagzaam, met al je kracht gericht op het bewaren van de eenheid. Daar gaat het om.

Die redding door Christus krijg daarin gestalte, in eenheid. Die eenheid ís de redding. Wij ontvangen heil, heling, heelheid, in onze eenheid met elkaar. Het evangelie is pas waar als wij erop gebrand zijn één te zijn. Als we daarvoor gaan.

Die eenheid, die saamhorigheid en verbinding zijn niet vanzelfsprekend. Kijk maar om je heen in de samenleving en ook in de kerk, de kerken. En natuurlijk hoop ik dat het een Woerden anders is dan in de rest van de wereld, maar ook hier, zo vermoed ik, gaat eenheid niet vanzelf. Toch is dat onze roeping. Het ligt in de weegschaal. En wat stellen wij daar tegenover? Welk gewicht leggen wij in de schaal?

Het is mijn bedoeling ook in jullie midden die eenheid te dienen. En ik roep jullie op, vraag jullie dringend, dat ook te doen. Want alleen als we dat doen, stelt het evangelie iets voor. Want alleen als we dat doen, ontvangen we dat nieuwe leven door Jezus Christus. Welke verwachtingen we ook hebben, laten we vooral dit van elkaar verwachten. Samen de eenheid zoeken.

Eenheid is niet dat we allemaal hetzelfde worden, dat alle verschillen worden uitgewist. En ik bedoel mijn pleidooi voor eenheid ook niet in de eerste plaats als standpunt in allerlei beleidsmatige kwesties. Eenheid is allereerst een persoonlijke keuze. Zo versta ik Paulus. Bescheiden, zachtmoedig, geduldig en verdraagzaam. Allemaal persoonlijke kwaliteiten die het mogelijk maken voor eenheid te kiezen. 

Persoonlijke kwaliteiten die tegelijkertijd ook weer niet van ons zelf af hangen. Onze eenheid vindt zijn oorsprong in de eenheid van God zelf. ‘Eén God en Vader van allen, die boven allen, door allen en in allen is.’ In God is de eenheid die wij zoeken er al. Wij mogen ontspannen en vrolijk leven van de eenheid die er al is. Als dat ons lukt, zullen we een goede tijd hebben met elkaar. Ik zie er naar uit!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s