Categorieën
Preek

De tiende plaag

Op deze Palmzondag ging ik voor in Carnisse Haven. Er was weer haast niemand in de kerk, maar via kerkomroep.nl werd de dienst uitgezonden. We lazen opnieuw uit Exodus, nu hoofdstuk 11.

De tiende plaag dient zich aan. Alle eerstgeborenen in Egypte zullen sterven. Zo hardnekkig is de farao in zijn weigering het volk Israël de vrijheid te gunnen en zo vastbesloten is de HEER zijn volk die vrijheid te geven dat het eindigt in een dodelijke confrontatie.

Voordat we de Bijbel vol afschuw dichtslaan en als “bloedboek” aan de kant leggen, voordat we God als de grote kindermoordenaar afschilderen, is het goed om een paar dingen te bedenken.

In de eerste plaats is het goed ons te realiseren dat we te maken hebben met een verhaal. Ik zeg niet ‘verhaaltje’, maar verhaal. Als Israël iets over God wil zeggen, vertelt zij een verhaal. Het is geen filosofisch systeem, het is een theologisch verhaal. Een verhaal raakt immers meer. En een verhaal onthoud je makkelijker. Zoals deze dagen we vaak meer geraakt worden door dat ene verhaal van die ene verpleegkundige dan door de dagelijkse cijfers van het RIVM.

Een verhaal dus. Een verhaal over tien plagen. Tien, dat wil niet zeggen negen plus één, of acht plus twee. Nee, tien wil zeggen dat het hier om een totaalpakket gaat. Zoals de Tien Geboden ons de hele weg van de vrijheid wijzen, zo tonen de tien plagen ons hoe het verzet tegen die vrijheid eruitziet.

Die tien plagen laten ons het patroon van dat verzet zien. Tien keer is er het appèl – ‘Laat mijn volk gaan! -, tien is er de weigering, tien keer volgt de consequentie, tien keer brengt de consequentie tot inkeer, maar telkens ook is het zo dat wanneer de plaag ophoudt de farao vervalt in zijn weigering. En zelfs als hij na de tiende plaag het volk daadwerkelijk heeft laten gaan, besluit hij alsnog de achtervolging in te zetten.

Tien plagen die het patroon van het verzet tegen Gods vrijheid tonen. Tien keer ja, maar toch nee. Tien keer gedacht dat het anders zou moeten, maar tien keer ook het vertikken te veranderen.

Dat komt akelig dichtbij. We hebben nu te maken met de Coronacrisis. En van allerlei kanten hoor je mensen zeggen dat we onze manier van leven zullen moeten veranderen. Maar de Coronacrisis is niet de eerste crisis. Nog maar kortgeleden hadden we de stikstofcrisis en de PFAS-crisis. Beide waren onderdeel van de klimaatcrisis. En in 2013 hadden we de vluchtelingencrisis en in 2008 de bankencrisis. Allemaal crises die ons leven zouden veranderen. En we weten allemaal dat dat niet echt gebeurd is. En dat Corona ons leven nog wel even zal blijven bepalen is wel duidelijk, maar verandert het ons ook echt?

Hoeveel crises zijn er nodig voor wij werkelijk veranderen? Hoe lang moet een lockdown duren voor echt iedereen gered is? Wat moet er gebeuren voordat wij ons werkelijk een voor iedereen rechtvaardige en ook voor onze kinderen duurzame manier van leven aanwennen?

De tiende plaag vertelt ons dat echte verandering een vorm van sterven is. Veranderen is een beetje sterven. 

In de Bijbel is de eerstgeborene meer dan het oudste kind. Je eerstgeborene is je toekomst. Je eerstgeborene is je hoop in bange dagen. Je eerstgeborene is alles wat jij hebt voortgebracht, jouw potentie, jouw mogelijkheden, je trots, je zekerheid. Je eerstgeborene is datgene waarop je je verwachtingen bouwt.

En in de Bijbel is de vraag altijd weer of wij onze eerstgeborene, onze toekomst, onze verwachting, onze mogelijkheden uit Gods hand willen ontvangen en in zijn hand willen leggen. 

Al die verhalen van Sara, Rebekka en Rachel, Hanna, dat het niet lukt om een kind te krijgen. Dat verhaal van Abraham en Isaak op de berg Moria. 

En ook al die verhalen over die twee zonen en dat God dan niet kiest voor de eerstgeborene, maar voor nummer twee. Kaïn en Abel, Isaak en Ismaël, Jakob en Ezau. 

Al die verhalen die ons willen duidelijk maken dat een mens niet leeft van wat hij heeft en voortbrengt, maar van wat hij van God ontvangt.

Daar gaat het ook over bij deze tiende plaag. Egypte is in de Bijbel hét land van de menselijk potentie, van hoogmoed, van eigenwaan. Het land van het verzet tegen de vrijheid van Gods kinderen. 

En dat Egypte bestaat nog. In economische structuren die voor sommigen winst opleveren, maar velen met verlies doet leven. 

Maar ook in de manier van denken van onze tijd. Het meer willen, het nu willen. Het zoeken naar zekerheid en veiligheid, ook als dat ten koste van een ander gaat. Het vertrouwen dat als er iets misgaat er een pil voor is, of dat er iemand is die het voor ons op moet lossen en als dat niet lukt kunnen we hem de schuld geven.

Dat veranderen is moeilijk. Dat veranderen is een vorm van sterven. Het kost ons iets, veel, zo niet alles. Een patroon doorbreken gaat niet zonder te sterven. 

De komende week staat Jezus ons voor ogen. Hoe Hij zijn weg ging. Hoe Hij feestelijk werd onthaald. Hoe Hij weet dat de gunst van het volk zomaar om kan slaan. Hoe hij afscheid neemt van zijn leerlingen. Hoe Hij verraden wordt en na een showproces wordt gedood. 

Toch weigeren de evangeliën Hem af te schilderen als slachtoffer. Nee, Hij gaat zijn weg als Gods eerstgeborene die weet dat het patroon van het verzet, het patroon van de zonde alleen te doorbreken is door eraan ten onder te gaan. 

Hij legt zijn leven, zijn toekomst en zijn zekerheid helemaal in Gods hand. Dat gaat door een pijnlijk proces van sterven heen, maar het is de enige manier. Ook hier geldt, het is een verhaal en geen systeem. Hij deed dat ons voor, Hij deed dat voor ons.

Niet voor niets is het ritueel waardoor je bij Jezus gaat horen de doop. Ondergaan, kopje onder gaan, ten onder gaan, even helemaal weg, in het doodse water. En dan hoestend en proestend bovenkomen. Gered! Verandering gaat niet zonder te sterven. 

Veranderen kan alleen waar wij Hem nabij zijn in zijn lijden. Waar wij het lijden van de mensen om ons heen willen zien en dragen. Alleen daar vinden wij verandering. 

Je kunt net als de farao wachten tot de verandering je overkomt, je treft in je hart. Je kunt ook de weg van Jezus gaan, je zijn patroon eigen te maken. Het is maar wat je kiest.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s