Categorieën
Preek

Waarom Bethlehem?

Met de kinderen zongen we tijdens de Adventstijd Lied 506 ‘Wij trekken in een lange stoet op weg naar Bethlehem’. We deden dit omdat Micha centraal stond in het Adventsproject en Micha profeteerde: ‘Uit jou, Betlehem in Efrata, te klein om tot Juda’s geslachten te behoren, uit jou komt iemand voort die voor mij over Israël zal heersen. (Micha 5:1) Tijdens de preek op Kerstmorgen stond ik stil bij de vraag waarom Jezus eigenlijk in Bethlehem geboren is.

Waarom werd Jezus in Bethlehem geboren? Het antwoord dat meestal wordt gegeven, en dat ik ook vaak genoeg gegeven heb in Kerstpreken, is dat Jozef en Maria naar Bethlehem afreisden van wegen het gebod van keizer Augustus. Die baas boven baas wilde dat heel zijn rijk werd ingeschreven. En dus moest die arme Jozef, met zijn hoogzwangere vrouw, van Nazareth naar Bethlehem reizen. Daar aangekomen was er voor hem geen plaats in de herberg en zo kon het gebeuren dat Jezus in een stal in Bethlehem ter wereld kwam.

In de verhalen is het koud en donker, de herbergiers hardvochtig, de stal tochtig, Maria ongelukkig, Jozef ten einde raad, alles om maar duidelijk te maken dat Jezus onder barre omstandigheden geboren werd. En de boodschap was dan: hoe je er ook aan toe bent, hoe beroerd je omstandigheden ook zijn, Jezus is dichtbij, Hij weet ervan, Hij heeft het ook meegemaakt.

Soms heb je iets zo vaak gehoord dat je denkt dat het waar is, zelfs zo dat je er geen vragen meer over stelt. Maar waarom werd Jezus nou in Bethlehem geboren? De reden kon wel eens gewoner zijn dan we denken.

Jezus werd in Bethlehem geboren omdat niemand graag te veel belasting betaalt. Keizer Augustus liet zijn hele rijk inschrijven omdat hij een kloppend kadaster wilde hebben. Want als je weet welk land van wie is, dan weet je ook hoeveel belasting je kan heffen. Natuurlijk was het niet zo dat iedereen in het Romeinse Rijk terug moest naar zijn vaderstad. Romeinen waren kundig bestuurders. Die weten best dat het veel te veel onrust geeft als je iedereen laat terugkeren.

Jozef gaat niet naar Bethlehem omdat dat moet, hij gaat omdat hij dat wil. En Jozef is niet een arme timmerman, hij is een redelijk welgestelde aannemer. En hoewel hij in Nazareth woont en werkt, heeft hij ook in de plaats waar zijn familie vandaan komt bezittingen. Hij heeft een stukje grond in Bethlehem. En om te voorkomen dat die grond aan iemand anders wordt toegekend, gaat hij in persoon naar Bethlehem. En zo voorkomt hij ook dat er te veel bezittingen op zijn naam worden gezet en hij straks een hoge aanslag krijgt.

Met het oog daarop zijn Jozef en Maria dus in Bethlehem. De administrateurs van de keizer verblijven er een paar maanden en in die tijd schrijven zij alle bezittingen in. Het is dus ook niet zo dat Maria hoogzwanger op het ezeltje van Nazareth naar Bethlehem is gereisd. Ze was een paar maanden zwanger, dat wel, maar al die plaatjes van een uitgeputte hoogzwangere vrouw kloppen waarschijnlijk niet. Misschien kwam het Jozef en Maria ook wel goed uit om even weg te zijn uit Nazareth waar toch gekletst het over hun zwangerschap. Misschien ook wel wisten zij van de profetie van Micha en sprak het hun wel aan dat hun kind in Bethlehem geboren zou worden.

Er zijn er meer die vanwege zakelijke belangen in Bethlehem zijn neergestreken. Daarom kunnen Jozef en Maria niet terecht in het nachtverblijf. Ze komen terecht in een grot. Dat klinkt in onze oren schamel, maar dat is het niet. Ik ben ook in zo’n grot geweest. De Milk Grotto heette hij, en het was er best gerieflijk. Zulke grotten werden in de winter gebruikt als stal. Maar in de zomer, en uit het feit dat de herders buiten met hun schapen in het veld zijn mag je opmaken dat het zomer is wanneer Jezus wordt geboren, in de zomer kun je die grotten prima bewoonbaar maken. En zeker voor een aannemer als Jozef moet het een fluitje van een cent geweest zijn om een gerieflijke plek voor Maria en hemzelf te creëren. Al met al dus eerder een soort middenklasse gezin, dan het arme en zielige gezinnetje uit de overlevering.

Jozef en Maria hebben die reis naar Bethlehem er echt voor over. Voor henzelf, en ook voor hun nog ongeboren kind. Er moet het een en ander vastgelegd worden met het oog op de toekomst van Jezus. Het kan allemaal niet gewoner. Twee mensen die zich druk maken over de toekomst van een kind. Een kind dat moet eten, dat gekleed moet worden en een opleiding moet kunnen krijgen. Een kind zoals alle anderen. Het gaat allemaal heel gewoon toe in het Kerstevangelie. Zo gewoon als in ons leven.

God houdt zich niet verre van dat gewoon. Hij maakt er dankbaar gebruik van zou je kunnen zeggen. Hij laat zijn Zoon niet zomaar daar geboren worden. Het gewone leven een vindplaats van God. Onze zorgen om het bestaan, ook daar is Hij. We hoeven niet ver weg te zoeken, en ook niet in het uitzonderlijke en buitengewone. Hier is Hij, dichtbij.

Het zal met dit kind uiteindelijk wel heel anders lopen dan Jozef en Maria hadden gehoopt en verwacht. Dat is de andere kant. Waar God komt, blijken zijn plannen niet onze plannen. Zijn gedachten zijn groter dan onze gedachten. Jezus wordt tegelijkertijd zo veel minder als zoveel meer dan Jozef en Maria voor hun oudste gedroomd zullen hebben. Niet de oudste zoon die de zaak overneemt en het bezit in Bethlehem erft, maar Gods Zoon die opstaat uit de dood en de wereld redt. Het kan raar lopen. Dat is Kerst. God is in het gewone en waar Hij komt kan het gewone heel bijzonder worden.

Één reactie op “Waarom Bethlehem?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s