Categorieën
Preek

De Sadduceeën en het avondmaal

Vandaag stond Lucas 20:27-38 op het oecumenisch leesrooster. Het viel me niet mee er een preek over te maken… Uiteindelijk is dit het geworden.

Afgelopen week kon de synode van onze protestantse Kerk bij elkaar. De vergadering werd live gestreamd op YouTube. Tussen de bedrijven door keek ik mee, en zo viel ik midden in een discussie over het ambt. Nu de kerk krimpt en dus niet elke gemeente meer een predikant kan betalen, en er tegelijkertijd op alleen plekken missionaire initiatieven zijn waar niet de dominee, maar een geestdriftige pionier de kar trekt, komt de vraag op wat het ambt nu eigenlijk is. En of je per se academisch geschoold theoloog moet zijn om het Woord te verkondigen.

Ik zag allerlei collega-ambtsdragers, predikanten maar ook ouderlingen en diakenen, worstelen met die vragen. Het is ook niet makkelijk. We kunnen allemaal de voorbeelden van mensen die zonder theologische scholing een geweldig inspirerend verhaal kunnen vertellen. We kennen ook voorbeelden van het tegenovergestelde. En toch leeft er diep in het protestantisme ook de overtuiging dat verkondiging vraag om een gedegen vorming en opleiding. En ik hoop echt dat de kerk daaraan vasthoudt.

Als academisch geschoold theoloog zou ik u deze morgen kunnen vertellen over de Sadduceeën, over de plek die zij innamen in de samenleving in Jezus’ dagen. Ik zou u ook kunnen vertellen over het geloof in een leven na de dood in die tijd. Daar zijn ontzettend interessante dingen over te melden. Het was een uiterst dynamische tijd.

En door u zo te informeren over de achtergronden van de evangelielezing zou ik u kunnen brengen tot een beter begrip van wat er staat. U zou dan begrijpen waarom de elitaire Sadduceeën zich verre houden van het in hun ogen volkse geloof in de opstanding. En u zou dan begrijpen dat Jezus hun denken corrigeert door erop te wijzen dat het leven na de dood niet zomaar een voortzetting is van het leven voor de dood. En u zou dan begrijpen dat Jezus’ visie op het leven na de dood helemaal past binnen het joodse denken van die dagen, dat zij die rechtvaardig zijn door God zullen worden opgewekt, in de hemel, in zijn nabijheid. Ik zou u ook kunnen laten zien dat Jezus zich beroept op dat verhaal van de brandende braamstruik omdat de Sadduceeën alleen de vijf boeken van Mozes erkennen. En we zouden op dat alles nog veel dieper kunnen ingaan, er zit zoveel in dit gedeelte.

Maar voor een preek is meer nodig dan een goed academisch verhaal over de tekst en de haar achtergronden. Een preek vraagt om verkondiging. Waar zit de verkondiging in dit gedeelte? Ik heb daar afgelopen week toch wel lang mee geworsteld.

Wat ook niet in mijn voordeel werkte is dat ik al een paar keer over dit gedeelte gepreekt heb, ook in uw midden. Ik preekte er zelfs over toen ik op 17 november 2013 intrede deed in de Dorpskerkgemeente.

Zoals ik al zei, er zit genoeg in onze evangelie lezing om er nog een heel aantal keer over te preken. Maar bij alles wat ik tegen kwam, bleef ik toch op het niveau van interessant. Interessant, maar waar raakt het ons nu? Genoeg boeiende feitjes, maar daar komen we niet voor naar de kerk.

Natuurlijk zouden we het kunnen hebben over de opstanding, over leven na de dood. Dat raakt ons allemaal, daar hebben we allemaal mee te maken. Vroeg of laat dringen de vragen rondom dat thema zich aan ons opdringen. Ik sprak pas iemand die zei: ‘Ik heb daar eigenlijk nooit zo over nagedacht, maar nu is mijn schoonvader overleden en opeens lees ik het ene boekje na het andere erover.’

Ik heb ook een plank vol met dat soort boeken en boekjes. En ik heb daar van de week veel in zitten lezen. Dat er zoveel te zeggen is over iets waar we zo weinig van weten… De moed zakte me in de schoenen. En ik dacht ook: wat is de een graag wil horen, moet je voor de ander juist weer niet zeggen. Wat de een troost, kan bij de ander juist vervreemding oproepen.

Zo duurde het heel lang voordat de preek kwam. Ik heb een hele tijd naar die knipperende cursor en dat lege document zitten staren afgelopen week. En, zo dacht ik op een gegeven moment: dan moet ik ook nog een tafelgebed schrijven. Toen ik dat dacht schoot het opeens door mijn hoofd: en wat nu als die preek en dat avondmaal bij elkaar horen? Wat nu als dat avondmaal helpt om te zien waar het in de preek over zou moeten gaan?

In het avondmaal is het hele geheim van het geloof aanwezig. Dus ook het geheim wat in Jezus’ gesprek met de Sadduceeën verborgen is. Die Sadduceeën zouden ongetwijfeld neergekeken hebben op dat avondmaal. En ze zouden ook daarover wel een strikvraag kunnen bedenken. Brood dat Jezus lichaam is? En wijn dat bloed is? En daar heb je dan wat aan? Je maakt jezelf wat wijs. Het stelt helemaal niets voor.

Maar onze Heer zou ook dat niet op zich laten zitten. Het avondmaal stelt juist zo veel voor. Het avondmaal bevestigt de goedheid van de schepping. Christus neemt brood en wijn, geschapen dingen en die noemt hij zijn lichaam en bloed. Wie avondmaal viert, kan daarom het aardse leven niet verachten. Het aardse leven doet ertoe, het is oneindig waardevol.

Dat is ook wat geloof in de opstanding betekent. Wij zijn niet van die zelfingenomen verheven Sadduceeën die zo’n ontwikkeld en spiritueel geloof hebben dat zij de opstanding kunnen missen. Jezus Christus heeft ons leven gedeeld en deelt zijn leven met ons en daarom deelt ons leven in Gods eeuwigheid. ‘Hij is een God niet van doden, maar van levenden, want voor hem zijn allen in leven.’ Nee, dat gaat niet over de moleculen van ons lichaam. Het gaat over wie wij zijn.

Wij zijn, en bijbels gesproken zeg je dan niet: ons brein, maar wij zijn ons lichaam. Ons lichaam is geen ding of instrument. Ons lichaam dat zijn wij in deze wereld, dat zijn wij zoals wij er zijn voor anderen.

Ons lichaam is ook ons levensverhaal. Ons lichaam dat alle sporen draagt van wat leven is. Rimpels, littekens, en wat niet al. De weldoorvoede Sadduceeën keken neer op het gebrekkige volk. Zoals onze tijd met al die perfecte lichamen neerkijkt op wie niet rimpelloos, gezond, sterk en slank is. Alsof wij nu al een opstandingslichaam moeten hebben, omdat wij niets meer verwachten. Het moet er nu al zijn. En voor de happy few is het er ook. Althans, dat denk ze.

Dat God een God van levenden is, bevestigt het verhaal van Jezus zelf. Zijn opstanding, dat hij met zijn opgestane lichaam in Gods heerlijkheid is, betekent dat het onmogelijk is om zijn leven op aarde te zien als niet meer dan een intermezzo. Zijn lichamelijke opstanding laat zien dat zijn aardse leven eeuwig waarde heeft. En iedereen die in Jezus gelooft, diens levensverhaal, dus diens lichaam heeft ook blijvende waarde. En daarom durfde de vroege kerk ook te belijden de wederopstanding van het vlees en het eeuwige leven. Dat komt niet in mindering op ons leven op aarde, het geeft er juist oneindige betekenis aan.

Wie als uit Jezus’ hand brood en wijn ontvangt, deelt in dat overvloedige leven, bevestigt de waarde van het bestaan en de overwinning op de dood. Door brood en wijn raakt de opgestane ons aan. Niet als idee of emotie. Hij raakt ons lichaam aan.

Dat betekent ook dat het avondmaal ons met beide benen op de grond zet. Wij kunnen niet langer neerkijken op anderen. Een ander is ook een lichaam, een leven. Een lichaam en een leven met oneindige waarde. Want als de Heer het leven en het lichaam zo waardevol vond dat hij het wilde delen, dan kunnen wij er niet liefdevol en aandachtig genoeg mee omgaan. Daarom staan er diakenen rondom de avondmaalstafel. Juist zij die helpen wie geen helper heeft, juist zij delen brood en wijn, Christus’ lichaam uit.

Want Hij is een God van levenden, en niet van doden, want voor hem zijn zij allen in leven. Leef dan. Leef dan samen. Hier en nu. En tot in eeuwigheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s