Op Pinksteren gaat de preek over de heilige Geest. We lazen Johannes 20:19-23 en ontdekten een verrassende kant van het Pinksterverhaal.

Bij Johannes loopt het anders dan wij vanuit de andere evangeliën en vanuit het kerkelijk jaar verwachten. Pinksteren vindt niet plaats tien dagen na Jezus’ hemelvaart en veertig na zijn opstanding, maar Pasen en Pinksteren vallen op één dag. Op de avond van die eerste dag van de week – dat is dus de dag van zijn opstanding – staat Jezus in hun midden, wenst hen vrede en blaast op hen en zegt: ‘Ontvang de heilige Geest.’ Het is meteen na Pasen ook Pinksteren.

Bij Johannes is het één beweging. Meteen na zijn heengaan is Jezus op een nieuwe manier onder ons. Zijn dood is het begin van zijn nieuwe leven in ons, nieuw leven door zijn Geest. Niet voor niets gebruikt Johannes als hij het sterven van Jezus beschrijft de uitdrukking: ‘Hij gaf de geest.’ (Johannes 19:30) Als we daar alleen in horen ‘en hij stierf’ horen we beslist te weinig. Als Jezus sterft, leeft Hij voort, Hij geeft zijn Geest. En Hij leeft voort in ieder die in zijn geest leeft.

Wat is dat, in zijn geest leven? Hoe doe je dat? Het antwoord op die vraag zal ons verrassen. Meteen nadat Jezus op zijn leerlingen blaast en zegt: ‘Ontvang de heilige Geest’, zegt Hij, in één adem (!): ‘Als jullie iemands zonden vergeven, dan zijn ze vergeven; vergeven jullie ze niet, dan zijn ze niet vergeven.’

Ik weet niet of u verwacht had dat het met Pinksteren over de vergeving van zonden zou gaan. Ik weet ook niet wat u van deze woorden van Jezus vindt. Ik weet wel dat toen we de lezing uit Johannes afgelopen week op de Bijbelgespreksgroep bespraken dit vers toch wel het struikelblok was. ‘Als jullie iemands zonden vergeven, dan zijn ze vergeven; vergeven jullie ze niet, dan zijn ze niet vergeven.’ Over deze verrassende en vreemde woorden moeten we het vanmorgen maar hebben.

In de eerste plaats denk ik dat wij deze woorden veel te christelijk horen. De termen ‘zonde’ en ‘vergeving’ zijn ons té vertrouwd om echt te horen wat Jezus hier zegt. Het is namelijk nogal revolutionair wat Jezus hier zegt. Want wie had in die tijd – de tijd van Jezus en de tijd van de mensen waarvoor Johannes dit opschrijft – de macht om de zonden te vergeven of niet te vergeven? Was het niet Pilatus die de misdadiger Barabbas vrijliet (Johannes 18:40) en de onschuldige Jezus als misdadiger liet kruisigen? (Johannes 19:18) Zonden vergeven of niet, dat deed in die tijd de Romeinse stadhouder. Hij bepaalde wie jij was, hij ging over schuld en onschuld, over dood en leven.

En die stadhouder had die macht niet van zichzelf. Jezus zegt op enig moment tegen Pilatus: ‘De enige macht die u over mij hebt, is u van boven gegeven.’ (Johannes 19:11) Jezus denkt bij ‘van boven’ waarschijnlijk aan God, maar Pilatus denkt aan de keizer in Rome. Helemaal bovenaan de voedselketen van het Romeinse Rijk staat hij. Hij beslist over het lot van mensen, met een vingerknip, met een wegwerpgebaar. Als hij iemands zonden vergeeft, dan zijn ze vergeven; vergeeft hij ze niet, dan zijn ze niet vergeven.’

En die ongekende macht, die positie om te oordelen, om allesbepalend te zijn, die macht kent Jezus toe aan dat kleine groepje bange mensen, in die bovenkamer, met de deur op slot. Jezus keert de bestaande verhouding totaal om. Niet de keizer bepaalt wie jij bent, jij krijgt de macht bepalend te zijn. Er wordt niet van ver en van boven over je beslist, jij bent op de plek waar jij bent, beslissend. Jíj vergeeft.

Dat brengt me op het tweede wat wij moeten bedenken, willen wij de impact van Jezus’ woorden begrijpen. Wij denken over zonde en vergeving makkelijk te klein. Alsof zonde de overtreding van een regel is en vergeving dat je toch geen straf krijgt. Zonde is Bijbels gezien alles wat relaties kapot maakt. Alles wat ons vervreemd van God, van ander en van onszelf, en meestal van alle drie tegelijk, dat is zonde.

Vergeving is het herstel van die relaties. Als je iemand vergeeft dan zeg je: ‘Jij bent voor mij meer dan wat je gedaan hebt. Wij hebben meer met elkaar dan dat.’ Als wij iemand vergeven, dan hoort degene die wij vergeven er weer bij. En dat bepalen wij. Niet de keizer, niet de bazen, niet hun baas boven baas, niet de multinationals, niet de presidenten, niet de dictators, niet de macho’s, niet de succesvolle hoogopgeleide witte heteroseksuele mannen, niet de influencers, niet de media, sociaal of niet, niet de tijdgeest… Nee, ‘ontvang de heilige Geest, als jullie iemands zonden vergeven, dan zijn ze vergeven’.

Leven in de geest van Jezus dat is mensen weer bij elkaar laten horen. ‘Liefde’ noemt Johannes dat. ‘Heb elkaar lief.’ Dat klinkt al snel té lief. Solidariteit is misschien een beter woord. Haal de mensen er weer bij, door bij hen te zijn.

En ja, er is ook een andere kant. ‘Vergeven jullie ze niet, dan zijn ze niet vergeven.’ Dat wil niet zeggen dat Jezus ons de mogelijkheid aanreikt om in wrok te leven tegenover iemand die je iets misdeed. In het Grieks staat er een woord dat vasthouden betekent. De Geest van Jezus helpt ook onderscheiden wat niet deugt, wat niet solidair is, wat oneerlijk is, wat mensen buitensluit. En dat laten we niet passeren, daar komt men niet mee weg. Dan houden zij die door de geestkracht van Jezus leven er aan vast: ‘Dit is zonde.’ Dit is oneerlijk, dit is asociaal, dit mag niet.

Ontvang zo de heilige Geest. Vergeef en vergeef niet. Haal mensen terug, wees solidair, maar wijs het kwaad af, alles wat geen solidariteit in zich heeft, is zonde.

Ontvang de heilige Geest. ‘Vrede voor jou!’ Dat zal je groet zijn. Je opdracht. Je programma. ‘Zoals de Vader mij gezonden heeft, zo zend ik ook u.’

Ontvang de heilige Geest. Jezus’ Geest is heilig, ja, maar niet omdat hij zo hoogverheven is en zulke bijzondere werkingen heeft. Heilig wil zeggen ‘anders’. Door Jezus’ heilige Geest kan het anders. Kunnen wij anders. Kan de wereld anders. Er is een alternatief.

In de naam van de Vader, en de Zoon, en de alternatieve Geest.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s