Zien en zien is twee, of drie

Voor de kerkdienst op Paasmorgen schreef ik onderstaande preek over zien. We lazen Johannes 20:1-18 uit de Bijbel in Gewone Taal.

Het belangrijkste werkwoord in het Paasverhaal van de evangelist Johannes is ‘zien’. Liefst zeven keer vallen de woorden kijken en zien. Misschien verbaast ons dat, omdat voor ons het christelijk geloof in het algemeen en Jezus’ opstanding in het bijzonder nu juist niet met zien te maken hebben. Niet zien en toch geloven, zeggen we dan.

En het is misschien juist daarom dat het geloof het moeilijk heeft onder ons. Geloof en opstanding laten zich niet zo makkelijk vangen door onze blikken en lenzen. Wij zijn zo van het zien. Als er iets gebeurt in de wereld, dan willen we zo veel mogelijk beelden zien. Als je iets wilt weten dan kijk je of er een filmpje over is op YouTube. En in ons privéleven is iets pas echt gebeurd, als we er een foto van hebben gemaakt. En ook als al die nieuwigheden grotendeels aan u voorbijgaan, dan nog hebben we allemaal geleerd toch vooral op onze eigen ogen te vertrouwen.

Tegelijkertijd weten wij ook dat onze ogen ons kunnen bedriegen. Soms zien we iets verkeerd. Soms zien we iets over het hoofd. Soms staar je je blind op iets. Soms worden beelden gemanipuleerd. Zien en zien is twee.

Zien en zien is twee. Of eigenlijk drie, als je Johannes 20 mag geloven. Er worden namelijk drie verschillende woorden voor zien en kijken gebruikt.

Maria ziet dat de steen is weggerold en Johannes ziet de linnen doeken liggen. Daar gebruikt het evangelie een woord voor zien dat gewoon oppervlakkig kijken betekent. Oppervlakkig in de zin dat je gewoon kijkt naar het oppervlak van de dingen, de buitenkant.

Vaak komen wij niet verder dan dat. Je ziet iets en je denkt daar niet verder over na. Je ziet iets en je hebt je mening vrijwel meteen gevormd. Je ziet iets en je kijkt al naar het volgende. Maria ziet het open graf en ze is al op weg naar de leerlingen. Johannes ziet de doeken en valt stil. Ze zien en verder niets.

Petrus ziet vervolgens de hoofddoek terzijde liggen, Maria ziet de twee engelen en ze ziet Jezus (maar ze denkt dat het de tuinman is). Hier wordt een ander woord gebruikt en dat woord is theoreoo en ook als u geen Grieks kent hoort u het woord theorie daarin.

En dat is precies de manier van kijken waar het hier om gaat. Het is kijken en proberen te begrijpen, proberen een theorie te vormen, de informatie te ordenen en te verklaren. Daarmee gaat het verder dan het eerste kijken.

Maar het woord theorie geeft tegelijk de beperking van deze blik aan; het is immers moeilijk om te zien wat buiten de theorie, buiten het eigen ‘denkraam’ ligt. Zoiets wordt dan niet begrepen of zelfs niet eens gezien, omdat het ondenkbaar is.

Dan is er nog een derde zien. Johannes ziet als hij uiteindelijk het graf binnengaat de doeken netjes opgerold liggen en Maria zegt aan het eind tegen de leerlingen: ‘Ik heb de Heer gezien.’ Hier valt het derde woord voor zien. Meer dan het zien van de materie, meer dan het vormen van je theorie is dit zien. Het is inzien, doorzien.

De beweging is niet alleen jouw kijken, maar het komt naar je toe, het komt bij je binnen. Het komt binnen door je ogen en dringt door tot in je hart. Je bent niet langer waarnemer, je wordt deelnemer. Dan alleen zie je iets nieuws. Niet voor niets zijn het Maria en Johannes die op deze manier zien. Maria en Johannes waren Jezus’ liefste vrienden, zijn hartsvrienden. Juist zij kijken met hun hart. Ze gaan open. En dan gebeurt het. Herkenning, geloof.

Als de gemeente samenkomt, als de Bijbel wordt gelezen, als wij het Paasevangelie delen, gebeurt hetzelfde. We leren verder te kijken dan het materiele. We leren verder te kijken dan onze theorie lang is. We leren kijken met het hart. We gaan open. Dan worden wij geraakt, aangeraakt door Hem die ons liefheeft, zelfs dwars door de dood.

‘Houd me niet vast,’ zegt Jezus. Daar hoor ik in: blijf niet kijken naar de buitenkant, blijf niet kijken vanuit wat je over me denkt. Laat me gaan, het echte zien, daar heb je mijn buitenkant niet voor nodig. Kijken doe je met je hart. Laat me los, blijf geen waarnemer. Laat me los, en wordt deelnemer in mijn verhaal.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s