De uiteenwerper

Op 6 maart begon de Veertigdagentijd. Zondag 10 maart is dus de eerste zondag in de Veertigdagentijd. Op het leesrooster staan o.a. de Tien Geboden (Deuteronomium 5) en de verzoeking in de woestijn (Lucas 4). We lazen dat laatste deze keer uit de Naardense Bijbel. Hieronder de tekst van de preek.

Bijna elk jaar lezen we op de eerste zondag in de Veertigdagentijd over de verzoeking in de woestijn. Er is geen verhaal wat zo goed past op dit moment van het kerkelijk jaar. Veertig dagen is Jezus in de woestijn, evenzoveel dagen als de kerk neemt in de voorbereiding op het Paasfeest. En ook inhoudelijk vertelt dit verhaal heel precies waar het voor ons deze tijd op aan komt.

Jezus is een mens vol ‘geestesadem’. Hij is begeisterd, geïnspireerd, Hij heeft er zin in. Hij wordt geleid door de Geest. In Hem is een kracht, groter dan Hemzelf, die Hem op gang houdt, het gaat vanzelf, het gaat van God.

Jezus werd gedoopt in de Jordaan door Johannes en uit de hemel klonk een stem die zei: ‘Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.’ (Lucas 3:22) Als dat tegen je gezegd wordt, kun je heel de wereld aan. ‘In jou vind ik vreugde.’ In die vreugde is Jezus op weg gegaan. De band tussen Hem en God heeft in de doop alle nadruk gekregen. Het heeft Hem vertrouwen gegeven in Hemzelf en in zijn missie. In verbondenheid met God zal Hij werken aan verbondenheid onder de mensen. Hij zal mensen in contact brengen met zichzelf. Hij zal hen bevrijden door hen elkaar als geschenk te leren zien. Hij zal hen opnieuw laten ervaren dat God spreekt, een weg ten leven wijst.

Maar een mens vol geestesadem treft tegenstand. Het verhaal van de verzoeking in de woestijn gaat in die zin niet alleen over Jezus. Het gaat over ieder mens die in verbondenheid met God leeft. Ieder mens vol geestesadem, vol vreugde en vertrouwen, zal weerstand ondervinden. Iedere gedoopte ziel zal beproefd worden.

Beproeving vecht de verbondenheid aan. De eenheid wordt veelheid. Het ene wordt overstemd door het vele. Wat bij elkaar kwam, het gevoel dat het klopte, het valt uit elkaar, het wordt een chaos.

‘De uiteenwerper.’ Als je zijn naam letterlijk neemt, is de vraag of hij bestaat opeens onzinnig. Dat het goede zoveel kwetsbaarder is dan het kwaad, dat de dingen makkelijker kapotgaan dan hersteld worden, dat vertrouwen te voet komt en te paard gaat, dat geloof zomaar als zand door je vingers glipt, dat weten we allemaal. ‘De uiteenwerper.’ Hij presenteert zich als heerser van de wereld en wij kennen allemaal zijn macht. In ons kleine levens, in onze relaties en gemeenschappen, maar ook op onze grote wereld, in politieke en economische structuren, hoe makkelijk worden de dingen niet uit elkaar gespeeld, hoe snel ligt het niet in stukken? ‘De uiteenwerper.’

‘Als U de Zoon van God bent…’ Met een subtiele verdraaiing van de feiten wordt de frontale aanval op Jezus’ vertrouwen geopend. Er is niet veel nodig om het goede te beschadigen. De duivel, dat is dat koude stemmetje dat fluistert: ‘Weet je het wel zeker? Denk je dat nu echt? Denk je dat liefde mogelijk is? Denk je dat er reden is om te hopen? Denk je dat je geloof het houden zal?’

Jezus antwoord met citaten uit de Bijbel. Jezus heeft zich telkens gevoed met wat geschreven staat. En nu de tijd van honger gekomen is, heeft Hij daar genoeg aan. ‘Niet bij brood alleen zal de mens leven!’ (Deuteronomium 8:3) Een mens die zich voedt met het Woord van God heeft iets om van te leven als de tijden van honger komen.

Daarom neemt ook onder protestanten het vasten toe. Niet langer noemen we dat ‘iets katholieks’. We beseffen dat zij iets hebben levend gehouden waar wij ons voordeel mee kunnen doen. Wie afziet van eten of drinken of andere luxe, kan zich voeden met iets anders. Je laat alcohol, vlees of zoetigheid staan om het Woord van God tot je te nemen. Als je dat laatste niet doet, is vasten gewoon diëten. Ook goed, maar het kan beter.

Het Woord van God. Dat is niet ver weg, en het vraagt geen bijzondere inzet om het te horen. Je hoeft er niet voor op reis, je hoeft er geen bovenmenselijke inspanningen voor te verrichten of net zo lang te mediteren totdat je diepe geestelijke verlichting ontvang. Gods Woord is een publiek geheim. Het is er voor iedereen. Geen brei van woorden, maar Tien Woorden die de weg wijzen naar een bestaan in vrijheid.

Ook in de woestijn klinkt geen veelheid van woorden. ‘Niet bij brood alleen zal de mens leven!’ ‘Buigen zul je voor de Heer, je God, en alleen hem dienen!’ ‘Je zult de Heer, je God, niet op de proef stellen.’ Jezus houdt het simpel. Het is de eenvoud van het Evangelie. De eenvoud van God zelf. Hij werpt niet uiteen, Hij heelt, maakt een en houdt bij elkaar.

Ten slotte. De drie beproevingen bevatten drie vragen. De beproeving om van een steen een brood te maken bevat de vraag: waarvan leef ik? De beproeving om voor een knieval macht over alle koninkrijken te krijgen bevat de vraag: wie dien ik? En de beproeving om zich van het dak van de tempel te laten vallen, bevat de vraag: wie vertrouw ik?

Waarvan leef ik? Wie dien ik? En op wie vertrouw ik? Drie vragen die niet alleen voor Jezus relevant zijn. Maar voor ieder mens zoals Hij, voor ieder mens die geloven wil, die in verbondenheid en vertrouwen zijn weg wil gaan.

Waarvan leef ik? Wie dien ik? En op wie vertrouw ik? Drie vragen voor de veertig dagen. Drie vragen voor het leven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s