Ester

Vandaag preekte ik voor de laatste keer over Ester. We lazen Ester 7. In de dienst werd ook mijn dochter Jasmijn gedoopt.

In een wereld die Hem verzwijgt, is God niet afwezig. Dat is de boodschap van het Bijbelboek Ester. In een wereld die Hem verzwijgt, is God niet afwezig. En die boodschap maakt Ester meteen ook razend actueel. Je zult in deze tijd geboren worden. Je zult in deze tijd opgroeien. Je zult in deze tijd kinderen willen inwijden in God, geloof en kerk. Waar klinkt Gods Naam nog?

Waar Hij wordt verzwegen, is God niet afwezig. In het Bijbelboek Ester wordt niet één keer over God gesproken. Niet één keer. Alleen in Ester 4 is er een tekst waar het eventueel over God zou kunnen gaan. Mordechai werpt Ester daar voor de voeten dat als zij niet opkomt voor de Joden er redding uit ‘een andere plaats’ zal komen. Een andere plaats, dat zou dan God moeten zijn. Maar wat heb je aan een God die je er zelf in moet interpreteren? Als alle spreken over boven van beneden moet komen, wordt het stiller en stiller.

En dan zijn er natuurlijk nog al die toevalligheden, zoveel, dat kán geen toeval meer zijn… ‘Toeval is God incognito’, zegt men. Maar wat heb je daaraan? Als je toevallig ziek wordt, of toevallig alleen komt te staan? Als je toevallig op het verkeerde moment op de verkeerde plek bent? Toeval, dat is niet God, maar het lot.

Toch is de boodschap van het boek Ester dat God niet afwezig is, waar Hij wordt verzwegen. Ester verbergt haar joodse identiteit en haar joodse naam Hadassa achter een naam die lijkt op de Perzische godin Istar. Een uitstekende naam voor een Perzische vorstin. Maar Esters volksgenoten horen ook nog iets anders. Elke jood hoort in de naam Ester ook het woord ‘ik ben verborgen’. Ik ben verborgen. Inderdaad Ester verbergt zich, haar identiteit, haar geloof, haar… God. Zou haar naam misschien ook slaan op God zelf? Ik ben verborgen. Is dat de sleutel tot het boek Ester en tot de vraag waar God is? Is God zelf op een verborgen manier aanwezig in Ester? Is Hij daar waar zij is?

Als we dat vermoeden, is het goed nog eens precies te kijken naar wat Ester doet op het hoogtepunt van het verhaal.

Ahasveros herhaalt zijn vraag: Wat wil je? ‘Al was het de helft van mijn rijk.’ En dan spreekt Ester, eindelijk. ‘Mijn gebed – mijn leven; mijn verlangen – mijn volk.’ Hier spreekt niet het weesmeisje Hadassa. Hier spreekt niet de winnares van de missverkiezing. Hier spreekt zelfs niet de vrouw van de koning van Perzië. Hier spreekt Ester, als koningin van de Joden.

Ester identificeert zich met haar volk. ‘Mijn volk.’ Ester vraagt Ahasveros haar niet alleen te zien als schoonheid, niet alleen als zijn gewaardeerde vorstin, maar als vertegenwoordiger van haar volk. Ester spreekt Ahasveros aan als gelijke. En wat een risico neemt ze daarmee.

En Ester verzet zich tegen de wetten van Meden en Perzen. Ze komt in het geweer tegen het bevel dat alle joden moeten sterven. Ester zegt nee tegen de onveranderlijke harde wetten van het bestaan, de in beton gegoten logica van deze wereld. Ester stelt zich aan het hoofd van dat vreemde volk dat onder de zon het besef levend houdt dat menselijke wetten nooit meer zijn dan dat, menselijk, en dat je ze soms ongehoorzaam moet zijn. Ester wordt eerste concurrent van Ahasveros en alles waar hij voor staat.

En Ester gaat door. ‘Want we zijn verkocht, mijn volk en ik…’ Wij zijn verkocht. Door wie? Door de koning toch zeker! Hij gaf Haman zijn zegelring en hij moest maar zien wat hij met dat volk deed. Ester ontmaskert hier ook de desinteresse van de koning in de inwoners van zijn rijk. Ester pakt Ahasveros hard aan, al vraag ik me af of hij het door heeft. De koning vraagt: ‘Wie?’ Ester antwoordt: ‘Hij.’

De koning loopt kwaad weg. Weer weet hij niet wat te doen. Als hij terugkomt, ziet hij Haman op het bed van Ester, en dat doet Haman de das om. Hij die niet kon verdragen dat Mordechai zijn knieën niet boog, sterft omdat hij op zijn knieën bij de koningin wordt aangetroffen.

O ironie! De man die niet terugdeinst voor genocide, die het hele joodse volk overlevert vanwege persoonlijke rancune jegens die ene jood die niet buigen wil, die verpersoonlijking van het kwaad, hij wordt gedood om wat hij nu net niet deed. Hamans gezicht wordt bedekt. Het kwaad leidt gezichtsverlies in de confrontatie met Ester, in confrontatie met de in haar verborgen God.

Je zou Ester daarom een messiaanse gestalte kunnen noemen. De kerk heeft altijd veel aandacht gegeven aan het antwoord op de vraag wíe de Messias is, maar het is ook niet onbelangrijk wát messiaans is. Ester is een messiaanse gestalte omdat zij solidair is met haar volk. Zij waagt haar leven voor haar joodse volk. De Messias geeft zijn leven voor de zijnen, nietwaar? En Ester is een messiaanse gestalte omdat zij het onrecht ontmaskert en de omkeer verkondigt. Zo kan het niet langer, het moet anders, het wordt anders.

Ester is een messiaanse gestalte. En zo zijn er meer. Niet zelden zijn het vrouwen. We bezongen hen met Lied 738. Eva, Sara, Hanna, Maria, Sifra en Pua, Mirjam, Ester, Tamar, Rachab, Ruth, Batseba, Anna, Marta en de Maria’s.

Vandaag wordt Jasmijn gedoopt. In de Middeleeuwen was Jasmijn een bijnaam voor Maria, de moeder van Jezus. Ook al zo’n messiaans meisje. Hij heeft mij gezien – en wat stel ik voor? Hij deed mij grote dingen. Groten stoot Hij van de troon en kleinen maakt Hij groot.

Messiaanse gestalten verwijzen naar de Messias. Hij staat voor ons in. Hij keert ons lot ten goede. En Hij is God-met-ons. Hij is ons het antwoord op de vraag naar God. In niemand is God zó verborgen en zó openbaar geworden.

Met hem zijn wij verbonden door de doop. Met de Vader, verborgen aanwezig, met de Zoon, Messias in ons midden, en met de Geest, die in ons verbindt met zijn weg van solidariteit en gerechtigheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s