“Godenzonen”

Afgelopen zondag lazen we tijdens de dienst in de Bethelkerk te Barendrecht Genesis 6:1-4 en Johannes 10:11-16. Ik hield daarbij onderstaande preek.

Het is een vreemd stukje, dat begin van Genesis 6. ‘De zonen van de goden.’ Het staat er echt. De zonen van de goden. Dan denk je dat je wel ongeveer weet wat er in de eerste hoofdstukken van de Bijbel staat.

De goden van de zonen. Ze nemen zich vrouwen uit de dochters van de mensen. En uit die huwelijken worden de giganten geboren. Bevreemdend is het, elke keer weer.

Wie zijn dat, die godenzonen? Alles begon toch met Adam en Eva. En Kain en Abel en daarna Set. Maar ja, daarbij vraag je je ook al af: waar kwamen de vrouwen van Kain en Set vandaan?

Godenzonen. Ja, zo noemen ze de spelers van dat clubje uit 020. Maar goed, die weten inmiddels ook weer waar ze staan.

Sommigen denken dat het gaat om de afstammelingen van Set, de derde zoon van Adam en Eva. Hij deed wat God welgevallig was en dus werden zijn nakomelingen zonen van God genoemd. Maar ja, dat was geen zoon van God, maar dus juist van de eerste mensen.

Anderen denken aan zonen van andere goden dan God de HEER. Op zich is dat geen vreemde gedachte. Het Oude Testament is niet strikt monotheïstisch. Naast God zijn er de goden van de andere volken, denk aan de Baäl van de Filistijnen. Nee, de HEER is de enige die de titel God waard is, maar dat mensen veel meer goden dienen, dat kunnen wij tot op de dag van vandaag begrijpen. Als je wilt weten wat goden zijn, moet je kijken waar mensen hun geld aan uitgeven, luidt een bekende stelregel. Ga maar na, waar geven wij ons geld aan uit?

Terug naar de godenzonen. Ook al zijn er meer goden dan God de HEER alleen, het idee dat zij zonen krijgen en relaties met mensen kunnen aangaan is een vreemd idee, wat verder in het Oude Testament ook niet voorkomt. Dus ook daarmee komen we er niet.

Er zijn er daarom zelfs die hier denken aan aliens. De godenzonen zijn buitenaardse wezen. Je zult er versteld van staan hoeveel mensen daarin geloven. In het Hebreeuws staat waar in onze vertaling ‘giganten’ staat het woord ‘nephilim’. Nou, daar moet je voor de grap eens op googelen. Ik heb dat afgelopen week gedaan, er gaat een wereld voor je open.

De nephilimzouden ruimtewezens zijn die ooit op aarde leefden. Misschien zijn ze er nog wel. Zij zijn het die Stonehenge hebben gebouwd, de beelden op Paaseiland, Atlantis, en zo nog een heleboel onverklaarbare bouwwerken die ooit gevonden zijn. Er zijn talloze mensen die beweren ooit ontvoerd te zijn door nephilim, ik geloof in Rusland zelfs een groep van 20 in een keer. En dan zijn er ook nog eens skeletten van wat lijken enorme mensen gevonden.

Genoeg voer voor allerlei theorieën. Het grappige is dat hier mensen die in aliens geloven raken aan de evangelicalsuit de Verenigde Staten. Als je de Bijbel letterlijk neemt, ja dan moeten die nephilimaan te wijzen zijn. Als er in de Bijbel sprake is van de zonen van de goden, ja dan moeten er ook letterlijk zonen van goden zijn, of zijn geweest.

Mijn probleem met zo’n manier van Bijbellezen is dat het wel lijkt alsof je de Bijbel serieus neemt, maar dat je dat eigenlijk helemaal niet doet. Natuurlijk, er zijn allerlei mysteries in onze wereld, er zijn dingen onverklaarbaar. En natuurlijk, wij moeten niet denken dat alleen wij een hoogontwikkelde cultuur zijn, omdat we allemaal een smartphone hebben. Je zou af en toe zelfs het tegendeel denken als je weer eens als een zombie naar je scherm zit te staren.

Maar als de Bijbel serieus neemt, dan zie je dat Genesis 6 helemaal niets wil zeggen over al die dingen waar wij zo graag over speculeren. Genesis, dus ook hoofdstuk 6, kreeg zijn definitieve vorm pas na de Babylonische ballingschap in de vijfde, zesde eeuw voor Christus. Dat moet je ook serieus nemen. Israël gaat door een diep dal als deze teksten hun uiteindelijke vorm krijgen. Ze is een klein en kwetsbaar groepje in een tumultueuze wereld. Ze bepaalt haar eigen lot niet, ze is een speelbal in de handen van de wereldmachten.

Daar zit je in Babel. De machtige stad met haar luisterrijke geschiedenis. Oorlogshelden worden vereerd. Zij die voor jou dood en verderf betekenden worden hier op een voetstuk gezet en toegejuicht. Zijn dat die ‘befaamde helden uit het verre verleden’ waar het in vers 4 over gaat?

En zijn die ‘dochters van de mensen’ uit vers 1 niet jouw dochters. Zij zijn jouw toekomst. Maar wat voor toekomst heb je daar in Babel? Wat blijft er van je over als je kinderen trouwen met een Babyloniër? En hoeveel heb je te kiezen? Ze zien hoe mooi je dochters zijn en ze nemen tot vrouw ‘wie ze maar willen’. En ja, dat doen zulk soort godenzonen, toch? Die kijken naar vrouwen en niet om het daarbij te laten. Macht erotiseert, zeggen ze. Macht maakt in ieder geval grenzeloos. #metoo

Die godenzonen, dat moet je tussen aanhalingstekens lezen. “De zogenaamde godenzonen.” Dat is mijn probleem met al die theorieën die de Bijbel zogenaamd letterlijk nemen. Als je dat doet ontgaat je dat de Bijbel de dingen soms ook humoristisch, of ironisch, of cynisch bedoelt. Er zit een dubbele bodem in Genesis 6.  Die godenzonen dat zijn die mannetjes die gewoon doen wat ze willen. Die zich aan niets of niemand iets gelegen laten liggen.

Ik kan dat trouwens ook onderbouwen met een letterlijke interpretatie. Ik zei al, waar de Nieuwe Bijbelvertaling spreekt over ‘giganten’ staat in het Hebreeuws het woord ‘nephilim’. En nu betekent dat woord in het Hebreeuws ook nog iets meer dan alleen maar reuzen. Het betekent ook mismaakten, misgeborenen. En dat klopt natuurlijk ook. Reuzen zijn mismaakte mensen. Misbaksels.

Zij lijden aan reuzengroei. Gigantisme. Acromegalie, in goed Nederland. Er is iets mis met hun hormoonhuishouding en daarom groeien en groeien ze maar. Reuzen zijn mismaakte mensen. Ze zijn groot, ze zijn sterk, ze zijn angstaanjagend, maar ze zijn ook een foutje van de natuur.

Genesis 6 heeft het dus niet over reuzen in algemene zin, maar over reuzen die eigenlijk mislukte mensen zijn. Ze zijn potsierlijk. Ze horen thuis in een rariteitenkabinet. De vrouw met een baard. De man zonder armen en benen. De vrouw met drie borsten. In dat rijtje horen ook die opgeblazen types van reuzen thuis.

Er zit meer humor in Genesis 6 dan je zou denken. Godenzonen is, ik weet het haast zeker, ironisch bedoeld. Je moet die term tussen aanhalingstekens zetten. “Giganten.” “De befaamde helden.”

Genesis 6 steekt de gek met alles wat zich groot en breed maakt. Met al die opgeblazen ego’s en grootspraak. Met de mens die denkt dat hij kan doen en laten wat hij wil. We zijn lachwekkend, zo groot als we ons maken. Als je weer eens boos of gekwetst bent omdat je tekort wordt gedaan, kijk eens van een afstandje naar jezelf. Het ziet er niet uit. Het is lachwekkend gewoon.

Het zijn de nieuwe kleren van de keizer. Het werkt totdat een klein jongetjes zegt: ‘Hij heeft helemaal niets aan.’ In Genesis 6 is het God die de zeepbel van onze opgeblazen ego’s doorprikt. God stelt een grens. 120 jaar. Waar ze daarvoor nog zes, zeven, achthonderd jaar werden. Tot 969 bij Methusalem. Nu 120, maximaal. Het houdt een keer op.

God denkt over de mens, hoe groot hij zich ook maakt: ‘niets dan vlees’. ‘Mijn levensgeest mag niet voor altijd in de mens blijven, hij is immers niets dan vlees.’ God zet ons op onze plek. Je bent een mens. Een kwetsbaar mens. Een sterfelijk mens. Begrenst. Het zou je sieren als je je dat ook realiseert en ernaar leeft.

In Jezus Christus hebben wij zo’n mens ontmoet. Hij is misschien de enige mens voor wie het bijna in bijna goddelijk gemaakt niet geldt. En hij is misschien de enige die je zonder ironie en cynisme zoon van God kunt noemen. De kerk heeft dat wel aangedurfd.

Hij is zo anders dan al die andere zogenaamde godenzonen die maar doen, die maar nemen wat ze willen. Hij kijkt niet met begeerte, maar met liefde. ‘Ik ken de mijnen en de mijnen kennen mij.’ Aan dat kennen kun je jezelf wel toevertrouwen. Als Hij ons kent gaat dat zelfs over de grens van de dood heen. Zijn kennen is sterker dan de dood. Wij mensen zijn begrensd, en dat is maar goed ook, zijn liefde is grenzeloos, godzijdank.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s