Categorieën
Preek

Geinig detail?!

Deze preek hield ik in de Dorpskerk te Barendrecht. Gelezen was o.a. Marcus 1:29-39.

Het is met Jezus in Kafarnaüm – om met de woorden van collega Romkes te spreken – ‘onze dienst hier is ten einde, onze dienst in de wereld is al begonnen’. Jezus is de synagoge nog niet uit, of Hij gaat een huis binnen. Op de koffie bij twee van zijn leerlingen, de ex-vissers en broers Simon en Andreas. Na het hoge woord van God voor mensen, is er net als bij ons de behoefte aan smalltalk, praatje pot. Het een hoort bij het ander. Kerk en wereld lopen zo in elkaar over.

Als ik ben voorgegaan ben ik altijd een beetje moe. Het lijkt misschien makkelijk, maar je moet toch ruim een uur geconcentreerd werken. Als iemand na de dienst komt met een ingewikkeld verhaal zeg ik meestal: ‘Zullen we een afspraak maken?’ Of als iemand een naam of een adres noemt: ‘Wil je me een mailtje sturen?’

Jezus heeft ook gepreekt. En hoe! De mensen zijn onder de indruk, want Jezus spreekt met gezag. Hij zegt dingen die ze nog nooit gehoord hebben. Hij spreekt over Mozes en Elia en Jesaja alsof Hij ze persoonlijk kent. Ja, Hij spreekt over God alsof het zijn eigen vader is.

Maar deze bijzondere voorganger krijgt geen rust. Ze lopen zo vanuit de synagoge het huis van Simon in en meteen wordt Jezus geconfronteerd met een ingewikkeld verhaal. Een zieke schoonmoeder. En er wordt ook een naam genoemd: het is de schoonmoeder van Simon.

Het is een geinig detail in de vertelling van Marcus. Zoveel schoonmoeders komen er niet voor in de Bijbel. Behalve deze ken ik alleen Noömi, de schoonmoeder van Ruth. Schoonmoeders, dat ligt altijd toch wel een beetje gevoelig. Je partner kies je uit, je schoonmoeder krijg je erbij. En andersom heb je als schoonmoeder maar te leven met de keuze van je dochter of zoon. Misschien speelt die gevoeligheid hier ook wel een rol.

De ons deze week ontvallen dominee Nico ter Linden vraagt zich in zijn prachtige hervertelling in Het verhaal gaat af waar deze schoonmoeder nu toch zo ziek van is. ‘Wat is dat voor koortsaanval geweest, die met Jezus’ komst in Kafarnaüm uitbrak en met Jezus’ komst in haar huis als sneeuw voor de zon verdween? Zou het kunnen zijn dat Simons schoonmoeder ziek was van haar schoonzoon? Verkoopt me daar van de ene dag op de andere zijn schip om achter een vreemde wonderdoener uit Nazareth aan te gaan! Ziek wordt ze ervan, doodziek. En hij had het in de synagoge nog wel zo plechtig beloofd, dat hij goed voor haar dochter zou zorgen. Niet dus.’

‘Jezus die langs het water liep en Simon en Andreas riep, om zomaar zonder praten, hun netten te verlaten…’ Horen wij nog dat dat ook aanstootgevend is?

Onze vertaling zegt dat deze schoonmoeder met koorts op bed ligt. Dat klinkt toch te veel alsof de griepepidemie ook Kafarnaüm heeft bereikt en alsof het met even rust houden en uitzieken ook wel goed zou zijn gekomen. De Naardense Bijbel zegt dat de schoonmoeder van Simon ‘neerlag in koortsvuur’ en daarin klinkt beter door wat hier aan de hand is. Het Griekse woord voor koorts is afgeleid van het woord vuur. Er brandt iets in deze vrouw wat haar verteert, wat haar machteloos doet neerliggen.

Koorts is in de Bijbel sowieso niet alleen de reactie van het lichaam op een ontsteking. Koorts is in de Bijbel datgene wat brandt in ons bloed. Datgene wat ons afhoudt van het goede leven. Koorts dat zijn de driften en de demonen die een mens onmachtig maken tot het doen van Gods wil. Koorts dat is het egoïsme en de boosheid, de verongelijktheid. Koorts dat is wat we hebben als we boze burgers zijn, als we kwaad zijn omdat het niet gaat zoals wij willen. Koorts dat is wild om je heen slaan, iets zeggen waarvan je weet dat het gemeen is. Koorts dat is het venijn in ons hart en het gif in onze woorden.

Een mens met koorts is een mens zonder God. Een mens onmachtig Thora te doen, een mens onmachtig tot waarachtig menszijn. Die koorts. Die koorts heeft deze schoonmoeder. Dit is niet alleen maar een geinig detail van Marcus. In deze schoonmoeder zien wij de reactie op Jezus, die vreemde man uit Nazareth die toch wel heel veel vraagt. Als hij in de buurt komt, vlamt een vreemde koorts in ons op. Er ontsteekt in ons een vreemde woede. Geen geinig detail, maar een spiegel is dit verhaal. Een thermometer die feilloos registreert dat wij niet aangelegd zijn op zoveel goedheid en op zijn machtige liefde. Daar geven wij ons niet zomaar aan over.

Nog eens Ter Linden: ‘’Misschien zal zij het begrijpen wanneer zij u heeft ontmoet,’ zei Simon tegen Jezus. Hij kan zich de reactie van zijn schoonmoeder wel voorstellen, zij heeft natuurlijk gelijk. Maar er is met Jezus een groter gelijk in zijn leven gekomen. Hij heeft er alleen nog geen woorden voor om het haar uit te leggen.’

En Jezus komt. Het is alsof Hij zo doorloopt. De synagoge uit, het huis is, rechtstreeks naar het ziekbed. Jezus komt heel dichtbij. Zo dichtbij dat voor die koorts geen plaats meer is. ‘De liefde laat geen ruimte voor angst…’ (1 Johannes 4:18a)

‘en hij hielp haar overeind’, zegt de Nieuwe Bijbelvertaling. ‘Hij doet haar opstaan,’ staat er. Dit is een opstandingsverhaal. Alsof ze dood was. De koorts, de kramp, de kwaadheid, het gif en het venijn verdwijnen als sneeuw voor de zon, ze kan het loslaten. En ze begint weer te leven. Haar boze angst dat Simon nooit meer in zijn vissersboot zal stappen, ze laat het varen. Ze leeft nu pas echt.

‘en zij begon voor hen te zorgen.’ Weer ben ik het niet eens met de Nieuwe Bijbelvertaling, want zo klinkt het alsof de vrouw een lekker kopje koffie gaat maken. ‘Daar zijn die mannen wel aan toe, na de enerverende kerkdienst en deze wonderlijke genezing!’ Nee, deze vrouw wordt een diaken, dat is het woord dat valt, diaken. Nu de koortsachtige boosheid is geweken, het vuur van het verzet is gedoofd, nu kan zij door Jezus in dienst worden genomen. Nu kan zij beantwoorden aan haar roeping medemens te zijn. Nu zij is aangeraakt door Jezus’ bevrijdende verhaal, nu kan zij die vrijheid ook gaan verspreiden. Er is nu niets meer wat haar afhoudt van het heil, nu kan ze ook heling brengen aan wie daar naar verlangt. En ze kan aan de bak, want zo vertelt Marcus, meteen verschijnt heel de stad bij de deur van haar huis. Het huis van deze machteloze mens is tot een vindplaats van bevrijding geworden. Zo kan het gaan.

Een geinig detail. Geinig is via het Jiddisch in het Nederlands terecht gekomen. Gein komt van het Hebreeuwse woord voor genade. Het korte verhaal over deze schoonmoeder is inderdaad een genadig detail in het verhaal van Marcus. Genadig, omdat het onze weerstand onthuld. Genadig, omdat wij door het evangelie niet worden aangesproken als ideale schoonzonen en -dochters, als mensen die zeer welwillend zijn. Genadig omdat het evangelie dieper peilt in ons hart en ziet hoe wij er werkelijk aan toe zijn. Genadig ook, omdat het ons verkondigt dat dat alles Jezus er niet van weerhoudt in een rechte lijn tot ons te komen, ons levend te maken, ons de hand te reiken en in dienst te nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s