Karl Barth (1886-1968)

De Zwitser Karl Barth is de belangrijkste protestantse theoloog van de 20e eeuw. In 2019 is het honderd jaar geleden dat hij als theoloog bekend raakte. In dat jaar verscheen namelijk zijn eerste commentaar op de Brief aan de Romeinen en zijn bekende toespraak in Tambach ‘De christen in de maatschappij’. Daarom is 2019 uitgeroepen tot Karl-Barth-jaar.

Ik ben zijdelings betrokken  bij de voorbereiding daarop. En dat roept (opnieuw) de vraag op: wat heb ik met Karl Barth? En wie was hij?

  1. Karl Barth is de belangrijkste en meest invloedrijke protestantse theoloog van de twintigste eeuw. Zijn hoofdwerk, de Kirchliche Dogmatik, is een grootse en met geen enkel ander werk in de nieuwere protestantse theologie te vergelijken prestatie.
  2. Barth zag als een van de eerste de gevaren van het nationaalsocialisme. Hij was de belangrijkste theoloog van de Bekennende Kirche.
  3. Barth heeft door scherp onderscheid te maken tussen de christelijke gemeente en de samenleving het theologisch denken over democratie mogelijk gemaakt.
  4. Na de Tweede Wereldoorlog zette Barth zich in voor de eenheid van de kerken in Duitsland. Juist ook met het oog op de schuld en de pijn die de oorlog over Duitsland had gebracht.
  5. Als gereformeerde theoloog zette Barth zich al vroeg in voor de oecumene. En al in 1954 riep hij de Wereldraad van Kerken op de betrekking tot het jodendom als belangrijkste onderwerp voor de oecumene te zien.
  6. Tijdens de Koude Oorlog zette Barth zich in voor een verzoening tussen Oost en West en keerde hij zich tegen herbewapening en atoomwapens.
  7. Barths werk is internationaal heel bekend. Zeker ook in de rooms-katholieke theologie. Het aantal wereldwijd verschenen titel van en over hem zijn niet te tellen.

Deze zeven punten alleen al rechtvaardigen het om rond Barths 50e sterfdag opnieuw intensief met zijn werk bezig te zijn. Bovendien zijn er ook nog zeven inhoudelijke theologische aspecten die een hernieuwd bezig zijn met zijn werk zinvol maken.

  1. Voor Barth is theologie de kennis van Gods wezen en willen zoals het Bijbelse Woord van God daarvan getuigd.
  2. Voor Barth hoort theologie thuis in de gemeenschap van de kerk.
  3. Barth formuleert radicale theologische kritiek op kerk, religie en ideologie.
  4. Barth relativeert confessionele verschillen: theologische kennis is niet voorbehouden aan een of andere kerkelijke groepering.
  5. Op latere leeftijd formuleerde Barth zijn ‘lichtenleer’ over het waarheidsmoment in andere religies: ook buiten de kring van Israël en de kerk zijn sporen van Gods waarheid en werkelijkheid te vinden in de bronnen en tradities van andere religies.
  6. Barths actuele, eigenzinnige en tot eigen verantwoordelijkheid dringende theologie: de opdracht van de kerk in de wereld is kritische en profetisch tijdgenoot te zijn.
  7. Barths ook pastorale poging de afgronden van de geschiedenis ook theologisch te begrijpen: de wereld met al haar godverlaten machten wordt door de verborgen en tegelijkertijd werkelijke tegenwoordigheid van God omvat, geregeerd en in de richting van zijn Rijk gevoerd.

Deze zeven punten laten zien waar het in het werk van Karl Barth om gaat. De relevantie daarvan voor verkondiging en pastoraat zijn meteen duidelijk. Bovendien bieden ze nieuwe horizonnen voor de omgang met andere religies en actuele maatschappelijke ontwikkelingen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s